EU sluit handelsdeal na handelsdeal: 'Belang ervan is toegenomen'
In dit artikel:
Voorzitter Ursula von der Leyen sloot de afgelopen maanden meerdere grote vrijhandelsakkoorden namens de EU: met Mercosur (Zuid-Amerika), met India en deze week met Australië. Die verdragen kwamen relatief snel tot stand — na onderhandelingen die elders tientallen jaren duurden — en vormen een opvallende versnelling in het Europese handelsbeleid.
Wie: de Europese Commissie onder von der Leyen, handelswetenschappers Tristan Kohl (RUG) en André van Hoorn (Radboud) als commentatoren, en partnerlanden Mercosur, India en Australië.
Wat: sluiting van grootschalige vrijhandelsakkoorden die invoerheffingen en technische belemmeringen moeten verminderen.
Wanneer: de overeenkomsten zijn in het afgelopen jaar snel na elkaar afgerond; de individuele onderhandelingstrajecten liepen al decennia.
Waar: tussen de EU en respectievelijk Mercosur-landen, India en Australië.
Waarom: geopolitieke onrust en het beleid van de VS onder Trump — met eenzijdige tarieven die de WTO-regels onder druk zetten — hebben landen aangezet om alternatieve partners te zoeken en handelsrelaties te verdiepen.
Economisch gezien moeten landen concessies doen: afscherming van bepaalde sectoren wordt opgeheven, wat consumenten vaak voordeel oplevert (bijv. goedkoper Australisch vlees), terwijl sommige binnenlandse producenten concurrentie en verlies van marktaandeel kunnen ondervinden. Onderzoeksresultaten (Kiel Institute) schatten het voordeel van het EU‑India-akkoord op circa 0,12–0,13% van het bbp — voor de EU grofweg twintig miljard euro. Voor Nederland als exportland biedt betere toegang tot markten winstkansen, maar ook het risico van faillissementen en banenverlies in gevoeligere sectoren.
Kohl en Van Hoorn verwachten dat meer akkoorden volgen (onderhandelingen met landen als Maleisië, Thailand, de Filipijnen en de VAE lopen). Tegelijk lijkt het niet waarschijnlijk dat de VS of China hierdoor ernstig verontrust raken: China bouwt zijn handelsnetwerk via de Nieuwe Zijderoute verder uit, terwijl de VS onder Trump handelspolitiek via tarieven blijft sturen. De recente golf van verdragen laat volgens de economen vooral zien dat andere landen vasthouden aan vrijhandel en hun afhankelijkheden willen spreiden.