EU overweegt bescherming voor Oekraïense dienstplichtige mannen te beperken
In dit artikel:
EU-lidstaten overwegen om de ruime tijdelijke beschermingsregeling voor Oekraïners te versmallen: volgens een intern document van de Raad van de EU, waarover Euractiv bericht, staat op tafel om toekomstige aanvragen van mannen die oud genoeg zijn voor de dienstplicht uit te sluiten. De voorgestelde wijziging zou alleen gelden voor nieuwe aanvragers; wie al onder de regeling valt, blijft beschermd. De huidige maatregel loopt tot maart 2027 na een eerder afgesproken verlenging.
De tijdelijke bescherming — waarmee Oekraïners in EU-landen kunnen wonen en werken zonder de normale asielprocedures — groeide sinds 2022 uit tot een van Europa’s grootste opvangprogramma’s. In maart 2026 hadden 4,33 miljoen Oekraïners zo’n status in de EU. Duitsland herbergt de meeste mensen (1,27 miljoen), gevolgd door Polen (961.405) en Tsjechië (379.820). Van alle beschermden zijn 43,3% vrouwen, 30,1% kinderen en 26,6% volwassen mannen.
Achter de discussie ligt bezorgdheid over de samenstelling van nieuwe instroom: meerdere lidstaten merken volgens het document dat een toenemend deel van recente aankomsten bestaat uit mannen van dienstplichtige leeftijd. Zij vinden aanpassingen ook in het belang van Oekraïne, omdat het land strijdkrachten en toekomstige wederopbouw nodig heeft. Tegelijk wijst het document op de realiteit dat sommige Oekraïense mannen uit de oorlog zijn gevlucht om niet te hoeven vechten.
Andere opties die worden besproken zijn het uitsluiten van mensen die Oekraïne op oneigenlijke wijze verlieten. De Europese Commissie heeft lidstaten eerder opgeroepen om voor te bereiden op een geleidelijke overgang naar stabielere verblijfsvormen; de uitvoering daarvan verschilt per land. Definitieve politieke richting wordt binnenkort besproken door EU-migratieministers tijdens de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken; een formeel wijzigingsvoorstel kan alleen door de Commissie worden ingediend.
Aanvullende context: Oekraïne verlaagde in 2024 de mobilisatieleeftijd van 27 naar 25 jaar en voerde nieuwe maatregelen in om werving en registratie te verbeteren. Die maatregelen en de EU-discussie illustreren de spanning tussen humanitaire opvang in Europa en militaire en maatschappelijke behoeften in Oekraïne.