EU-Ombudsman luidt alarmbel over schendingen door Commissie

In dit artikel:

De nieuwe Europese Ombudsman, Teresa Anjinho, heeft in een gesprek met Politico op 3 augustus 2026 ernstige zorgen geuit over de afnemende transparantie van de Europese Commissie. Volgens haar beroept de Commissie zich steeds vaker op mondiale crises en veiligheidsdreigingen om informatie over haar beleid en besluitvorming niet openbaar te maken. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen verdedigt daarbij meer discretie, maar Anjinho benadrukt dat urgentie geen algemene rechtvaardiging kan zijn om wettelijke waarborgen en de informatieplicht te omzeilen.

De Ombudsman spreekt van het ontstaan van zogenoemde ‘zones zonder verantwoording’ binnen de EU-instellingen. Ze signaleert een sterke stijging van klachten over gebrekkige informatievoorziening; meer dan een derde van de klachten bij haar kantoor gaat volgens haar over transparantie. Vooral de EU-regels voor toegang tot documenten zouden structureel tekortschieten en niet meer aansluiten bij de eisen van deze tijd. Anjinho wil dat de regels worden herzien en dat instellingen die zonder geldige reden documenten weigeren, kunnen worden gesanctioneerd.

Anjinho noemde Von der Leyen niet rechtstreeks, maar waarschuwde dat de Commissie steeds meer bevoegdheden naar zich toetrekt die eerder bij lidstaten lagen, terwijl controle en publieke verantwoording achterblijven. Ze verwees daarmee naar bredere kritiek op de centralisatie van macht onder Von der Leyen. Haar voorgangster Emily O’Reilly beschuldigde de Commissievoorzitter eerder van wanbestuur in de nasleep van de Pfizergate-affaire. Ook wordt in het artikel herinnerd aan een interne brief van ruim 800 EU-ambtenaren uit 2023 en aan kritiek op de besloten besluitvorming rond Von der Leyens herbenoeming in 2024.

De Europese Ombudsman onderzoekt klachten van burgers, bedrijven en organisaties over onbehoorlijk bestuur door EU-instellingen, maar kan zelf geen bindende maatregelen opleggen. Ze rapporteert vooral aan het Europees Parlement en aan de onderzochte instantie, die vervolgens actie kunnen ondernemen. Volgens het artikel gebeurt dat maar zelden. De auteur stelt daarom dat de Commissie en de Europese Raad in de praktijk veel macht hebben, terwijl Parlement en Ombudsman onvoldoende tegenwicht bieden. Anjinho waarschuwt dat het vertrouwen en uiteindelijk het voortbestaan van het Europese project worden bedreigd als instellingen de EU-verdragen en transparantievereisten niet naleven.