EU-leiders tandeloos tegen Orbán: Oekraïnelening van 90 miljard euro blijft geblokkeerd
In dit artikel:
De Europese top moest eigenlijk draaien om het versterken van concurrentiekracht, maar werd overheerst door de nasleep van de Amerikaanse/Israëlische aanvallen op Iran en de daaruit voortvloeiende blokkade van de Straat van Hormuz — waar ongeveer een vijfde van de wereldolie doorheen gaat — met oplopende energieprijzen als direct gevolg. De leiders bespraken daardoor vooral geopolitieke gevolgen en Europa’s positie in de wereld, in plaats van economische hervormingen.
Het grootste conflict op de bijeenkomst spitste zich toe op Viktor Orbán. De Hongaarse premier legt een veto op de geplande EU-lening van circa 90 miljard euro voor Oekraïne en eist dat de volgens hem beschadigde Droezjbapijpleiding (Druzhba), die Hongarije van goedkope Russische olie voorziet, eerst wordt hersteld. Ondanks anderhalf uur aandringen hield Orbán voet bij stuk. Raadsvoorzitter António Costa beschuldigde hem openlijk van „chantage”, en achter de schermen was de frustratie groot: Orbán blokkeert een eerder gemaakte afspraak. Een voorstel om Oekraïense controle op de pijpleiding mogelijk te maken, brak ook niet zijn verzet.
Veel leiders zien geen snelle oplossing en kiezen voor de tactiek afwachten tot na de Hongaarse parlementsverkiezingen op 12 april; volgens de Belgische premier Bart De Wever is het „een kwestie van tijd”. Zelfs bij een nederlaag kan Orbán echter tot juni in functie blijven, en het is onduidelijk hoe een eventuele opvolger over de EU-lening denkt. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen verzekerde dat de EU de steun aan Oekraïne zal leveren; een IMF-lening van 7,5 miljard euro rekt de financiële steun tot naar schatting mei, waarna het EU-geld cruciaal is om Oekraïne de komende twee jaar overeind te houden.
Over het Midden-Oosten bereikten de EU-leiders evenmin een eensluidend standpunt. Ze vroegen de Europese Commissie om noodmaatregelen om de stijgende energiekosten te dempen en bespraken aanpassingen aan het emissiehandelssysteem (ETS). Vragen van de VS om actief bij te dragen aan het doorbreken van de Iraanse blokkade leidden slechts tot de toezegging om bestaande EU-marinemissies in de regio op te schalen; Frankrijk onderzoekt daarnaast de mogelijkheid om in een VN-kader oorlogsschepen te sturen.
EU-buitenlandchef Kaja Kallas waarschuwde voor militaire escalatie en pleitte voor diplomatie: „Een oorlog beginnen is als een liefdesaffaire — het is makkelijk om erin te stappen en moeilijk om eruit te komen.” Tegelijk lieten zes landen, waaronder Nederland, weten „klaar te staan” om bij te dragen aan veilige doorgang door Hormuz, wat illustratief is voor de verdeeldheid en de beperkte gezamenlijke macht die Europa op dit moment uitstraalt.