EU-leiders praten na bewogen week over nieuwe Trump-strategie
In dit artikel:
In Brussel heerst opluchting nadat president Trump gisteravond afzag van nieuwe importheffingen en — belangrijker voor sommigen — van concrete stappen richting het overnemen van Groenland. Toch heeft de afgelopen week de relatie tussen de EU en de Verenigde Staten opnieuw een forse deuk opgelopen; de 27 EU-leiders komen vanavond bijeen op een ingelaste top om te bepalen hoe zij met de Amerikaanse onvoorspelbaarheid moeten omgaan.
Sinds vorig jaar is duidelijk geworden dat Washington niet meer de vanzelfsprekende, betrouwbare partner is voor Europa. Deze week escaleerde die spanning: Trump bleef aanvankelijk vasthouden aan plannen rond Groenland en dreigde met tarieven tegen landen die militairen naar het eiland zouden sturen, ondanks een eerder gesloten handelsakkoord. Dat stuitte in Brussel op verontwaardiging en maakte zichtbaar hoe kwetsbaar Europese soevereiniteit en handelsafspraken kunnen zijn tegenover Amerikaanse pressie. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen reageerde daarop fel en benadrukte dat afspraken betekenis moeten hebben: "een deal is een deal."
De kentering kwam gisteravond na een gesprek tussen Trump en minister-president Mark Rutte. Trump meldde via sociale media dat de dreiging van importheffingen van de baan is en dat er een akkoord is om het noordpoolgebied binnen NAVO-verband beter te beschermen; Rutte zei dat over Groenland zelf niet meer gesproken is. Dat brengt op korte termijn rust: plannen voor Europese tegenmaatregelen of boycots van Amerikaanse bedrijven kunnen voorlopig in de kast.
Toch blijven fundamentele zorgen bestaan. EU-leiders zien zich gedwongen te werken aan meer onafhankelijkheid van de VS — economisch en militair. Economisch betekent dat het zoeken naar meer handelspartners en het verminderen van afhankelijkheden, maar ook dat zulke stappen intern niet eenvoudig zijn: het Europees Parlement besloot deze week de ratificatie van een nieuw handelsverdrag met vier Zuid-Amerikaanse landen uit te stellen pending advies van het Europees Hof, tot teleurstelling van Von der Leyen. Militaire onafhankelijkheid is nog lastiger: Europa is in NAVO-verband sterk afhankelijk van Amerikaanse troepen en kan een snelle Amerikaanse terugtrekking niet zomaar opvangen. Daarom staan versnelling van defensie-investeringen en versterking van de Europese defensie-industrie hoog op de agenda.
Daarnaast speelt Oekraïne: een duurzaam vredesakkoord met Rusland vergt Amerikaanse garanties en militaire steun tegen mogelijke Russische schendingen — iets dat Trump recentelijk nog in twijfel trok. Binnen deze spanningsvelden zoeken de EU-leiders vanavond naar een nieuwe modus om te blijven samenwerken met een partner die volgens velen al langer niet meer als traditionele bondgenoot functioneert.