EU-leiders na Groenlandcrisis: Europa staat alleen op het wereldtoneel
In dit artikel:
Na de Europese top van donderdag waren de leiders unaniem in hun gevoel dat Europa zich meer dan ooit alleen op het wereldtoneel waant. Demissionair premier Dick Schoof en zijn 26 collega’s concludeerden tijdens het vijf uur durende werkdiner dat de trans-Atlantische relatie nooit meer hetzelfde zal zijn nadat de harde retoriek van president Donald Trump over Groenland diepe indruk maakte — een EU-diplomaat noemde het „schoktherapie”.
Oorspronkelijk stond een vergeldingsplan tegen Trumps aangekondigde extra importheffing van 10 procent op de agenda, maar toen Trump dat dreigement introk en tegelijk een deal over Groenland aankondigde, draaide de bijeenkomst vooral om de vraag wat hij precies met premier Mark Rutte heeft afgesproken. Veel blijft onduidelijk, maar duidelijk is dat Europa bereid wordt geacht meer bij te dragen aan de veiligheid in het Noordpoolgebied — mogelijk via een NAVO-missie — en dat de VS bredere militaire toegang tot Groenland en zijn ondergrondse hulpbronnen zouden kunnen verwerven. Er zou ook een afspraak zijn om niet meer met extra importheffingen te dreigen, al betwijfelen EU-diplomaten de houdbaarheid daarvan.
De leiders bespraken ook Trumps voorgenomen „Vredesraad”, bedoeld om toezicht te houden in Gaza maar volgens de VS breder toepasbaar. De EU reageert sceptisch en vreest concurrentie met de Verenigde Naties; voorzitter van de Europese Raad António Costa en anderen benadrukten twijfels over reikwijdte, bestuur en compatibiliteit met het VN-Handvest. De EU pleit dat zo’n orgaan hooguit tijdelijk in Gaza opereert.
Hoewel men opgelucht was over het intrekken van de heffingen, beschouwt de top die stap als een korte adempauze. Duitsland en Frankrijk benadrukten het belang van „strategische onafhankelijkheid”, maar concrete maatregelen ontbraken; verder beraad volgt op 12 februari in België. De EU zal intussen haar eigen belangen blijven verdedigen en hoopt op minder nieuwe Amerikaanse dreigingen.