EU-expert luidt noodklok over Brussel: 'Heel veel corruptie en verspilling'

In dit artikel:

Pieter Cleppe, hoofdredacteur van BrusselsReport.eu, waarschuwt in een interview met NieuwRechts voor een volgens hem fundamenteel democratisch probleem binnen de Europese Unie. Niet alleen prominente politici, maar vooral de Europese Commissie en haar ambtenaren zouden steeds meer invloed uitoefenen op wetgeving en de uitvoering daarvan, terwijl kiezers daar slechts indirect controle op hebben. Volgens Cleppe breidt Brussel zijn macht bovendien uit naar begrotingen, migratie en defensie.

Cleppe benadrukt dat hij Europese samenwerking niet afwijst. De oorspronkelijke samenwerking rond handel, open grenzen en de interne markt noemt hij een groot succes, dat welvaart en stabiliteit heeft gebracht. Zijn kritiek richt zich op de ontwikkeling daarna. Sinds de jaren tachtig zijn volgens hem nationale veto’s op verschillende terreinen teruggedrongen en is het Europese regelgevingsstelsel sterk uitgebreid. Daardoor heeft een technocratische bestuurslaag volgens hem invloed gekregen op onder meer energie, industrie, migratie en nationale wetgeving.

De Europese Commissie staat centraal in zijn betoog. Zij heeft bij veel Europese wetgeving het formele initiatiefrecht, terwijl het Europees Parlement en de lidstaten dat algemene recht niet hebben. Commissieambtenaren blijven volgens Cleppe ook tijdens onderhandelingen betrokken en beschikken vaak over specialistische dossierkennis. Via het zogenoemde comitologieproces spelen zij daarnaast een belangrijke rol bij de praktische uitvoering van Europese regels. Hoewel burgers het Europees Parlement kiezen en nationale regeringen indirect betrokken zijn bij de Europese besluitvorming en de samenstelling van de Commissie, vindt Cleppe die democratische legitimiteitsketen te indirect voor een instelling met zoveel macht.

Ook de groei van Europese regelgeving baart hem zorgen. Pogingen om de regeldruk te verminderen hebben volgens Cleppe weinig structureel effect gehad. Hij noemt de Green Deal als voorbeeld van een beleidspakket dat de Europese regels en kosten voor bedrijven en burgers juist verder heeft uitgebreid. Daarnaast ziet hij de eurocrisis en het coronaherstelfonds als belangrijke machtsverschuivingen. Gezamenlijke financiële steun en Europese leningen brachten volgens hem nationale verantwoordelijkheden naar het Europese niveau. Cleppe uit daarbij kritiek op de controle, verspilling en mogelijke corruptie rond de besteding van het herstelfonds.

Een vergelijkbare ontwikkeling ziet hij bij defensie. Europese steun aan Oekraïne vindt hij verdedigbaar, maar hij vraagt zich af waarom financiering en gezamenlijke wapenaankopen via de EU moeten lopen, terwijl de NAVO daarvoor al structuren heeft. Ook op het gebied van migratie pleit hij voor meer nationale zeggenschap. Het afschaffen van nationale veto’s maakt het volgens hem mogelijk dat landen worden overstemd op gevoelige dossiers, zoals de verdeling van asielzoekers. Zelf verwijst hij naar een Australisch model waarbij mensen die illegaal de EU binnenkomen hun asielaanvraag buiten het Europese grondgebied afwachten.

Volgens Cleppe zijn niet alleen de Europese instellingen verantwoordelijk. Nationale regeringen zouden in Brussel geregeld instemmen met bevoegdheidsoverdrachten omdat gevoelige afspraken daar eenvoudiger, buiten het directe zicht van nationale parlementen en media, kunnen worden gemaakt. Het Europees Parlement biedt volgens hem onvoldoende tegenwicht aan de Commissie.

Toch pleit Cleppe niet voor een Nederlandse exit. De voordelen van de interne markt wegen voor Nederland volgens hem nog steeds op tegen de nadelen, gezien de sterke afhankelijkheid van internationale handel. Hij wil de EU hervormen: de Commissie moet zich volgens hem opnieuw vooral richten op de interne markt, terwijl nationale veto’s en democratische controle moeten worden versterkt. Een vertrekpunt waarop de nadelen groter zijn dan de voordelen, is volgens Cleppe voor Nederland nog niet bereikt.