EU Declares Critical Citizens Outlaws (English)
In dit artikel:
De EU heeft onlangs tientallen personen op een sanctielijst geplaatst omdat zij kritiek leveren op het EU‑beleid rond Oekraïne, zonder dat daarnaar vooraf enige vorm van proces of inhoudelijke bewijsvoering plaatsvond. Bekende namen zijn de Zwitserse gepensioneerde kolonel Jacques Baud, de Zwitsers‑Cameroonse activiste Nathalie Yamb en de Duitse publicist Hüsseyin Dogru. De maatregel, onderdeel van de sancties tegen Rusland, leidt tot bevriezing van bankrekeningen, reisverboden door EU‑lucht- en grondgebied en een verbod op economische transacties, met als gevolg dat de betrokkenen hun inkomen en toegang tot diensten (zoals vluchten en streamingplatforms) verliezen.
Critici noemen de procedure extreem ondoorzichtig: beslissingen verschijnen zonder aankondiging, zonder concrete aantijgingen of bronnen, en de betrokkenen krijgen geen kans om zich te verdedigen. Europees parlementslid Michael von der Schulenburg en juristen zoals prof. Ninon Colneric, prof. Alina Miron en dr. Alexandra Hofer publiceerden juridische analyses die het regime scherp bekritiseren. Zij wijzen erop dat gerechtelijke toetsing door het Hof van Justitie van de EU (HvJ‑EU) beperkt blijft tot controle of de feitelijke omschrijving klopt en zich niet richt op de proportionaliteit of rechtmatigheid van de politieke keuze zelf. In sommige gevallen werden onduidelijke omschrijvingen gecorrigeerd waarna personen opnieuw op lijsten terugkwamen, wat de willekeur illustreert.
De maatregel is juridisch ingebed in instrumenten die na 9/11 en via het Verdrag van Lissabon zijn ontstaan om preventief op terrorisme te reageren; diezelfde bevoegdheid wordt nu volgens tegenstanders tegen EU‑burgers toegepast. Nationale rechtswegen en mensenrechteninstanties bieden weinig soelaas: de EU heeft het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens niet geratificeerd en het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten is evenmin ondertekend door de Unie, wat rechtsbescherming bemoeilijkt. De Zwitserse federale overheid heeft officieel protest aangetekend over de zaak‑Baud, en in Nederland stelde FVD‑Kamerlid Gideon van Meijeren op 12 januari vragen aan de minister van Buitenlandse Zaken over mogelijke onrechtmatige sancties tegen niet‑criminele critici.
Juridische en civiele rechtenexperts roepen op tot politieke actie, transparantie en juridische waarborgen: zonder zulke maatregelen raakt de rechtsstaat volgens hen uitgehold, terwijl het instrument potentieel tot brede, arbitraire uitsluiting kan worden misbruikt.