EU-brede bv moet durfkapitaal losmaken; deze Leidse start-up voelt hoe stroef dat nu gaat
In dit artikel:
LeydenJar, een Leidse start-up, heeft de afgelopen negen jaar ongeveer 100 miljoen euro geïnvesteerd in de ontwikkeling van siliciumanodes voor lithiumionbatterijen, zonder tot nu toe omzet te genereren. De technologie moet de energiedichtheid van anodes sterk verhogen, waardoor accu’s tot de helft kleiner kunnen worden of twee keer zo lang meegaan — denk aan telefoons en elektrische auto’s met veel langere batterijduur. De eerste fabriek van LeydenJar staat gepland om in 2027 in Eindhoven te openen; daarna is uitbreiding nodig, maar voor een tweede fabriek ontbreekt nog financiering, waardoor het bedrijf ook naar vestiging in de VS kijkt.
Ewout Lubberman (verantwoordelijk voor LeydenJar’s groeiagenda) noemt twee belangrijke redenen voor die blik naar Amerika: daar is veel meer durfkapitaal beschikbaar (ongeveer vijf keer zo veel als in Europa) en de energiekosten liggen er beduidend lager (gemiddeld rond 5 cent per kWh versus circa 20 cent in Eindhoven). Daarnaast speelt in Europa vaker netcongestie en bestaan er nationale belemmeringen zoals het Nederlandse stikstofbeleid; zulke factoren maken productie en opschaling duurder en onzekerder.
Het verhaal van LeydenJar illustreert een breder Europees probleem: gebrek aan schaal en grensoverschrijdend groeikapitaal door versnipperde regels. Oud‑ECB‑directeur Mario Draghi wijst erop dat Europa geen tekort aan geld heeft maar aan investeringsschaal: tussen 2008 en 2021 verhuisde bijna 30% van de Europese unicorns hun hoofdkantoor naar het buitenland, veelal naar de VS. Fragmentatie van wetgeving (27 verschillende faillissementsregimes, uiteenlopende oprichtingsregels per lidstaat) ontmoedigt buitenlandse investeerders en verhoogt risico’s.
Als antwoord heeft de Europese Commissie de nieuwe rechtsvorm EU Inc voorgesteld: een EU‑brede bv die binnen 48 uur en voor minder dan 100 euro online kan worden opgericht en in alle lidstaten erkend is. Voor snelgroeiende techbedrijven en durfkapitaalinvesteerders moet dit grensoverschrijdend investeren eenvoudiger en veiliger maken. De techsector reageert positief; ook Lubberman ziet EU Inc als een mogelijke manier voor toekomstige start‑ups om de achterstand op de VS in te lopen. Critici waarschuwen echter voor een toename van brievenbusfirma’s en betreuren dat de Commissie EU Inc als verordening wil invoeren in plaats van als richtlijn — een verschil dat bepaalt hoe lidstaten de regels moeten implementeren.
Samengevat: LeydenJar staat exemplarisch voor Europese deeptech-startups die enorme voorinvesteringen nodig hebben en daardoor afhankelijk zijn van het beschikbare risicokapitaal en uiteenlopende nationale regels. EU Inc kan de juridische drempels verlagen, maar de voorstellen roepen ook discussie op over toezicht en misbruik.