EU blijft sms'jes Von der Leyen wissen ondanks waarschuwing Ombudsman

In dit artikel:

De Europese Commissie blijft berichten van voorzitter Ursula von der Leyen met Europese regeringsleiders automatisch verwijderen. Brussel wijkt daarmee niet af van zijn bestaande veiligheidsbeleid, ondanks kritiek van de Europese Ombudsman. Volgens de Commissie zijn verdwijnende berichten nodig vanwege cyberveiligheid en om vertrouwelijke communicatie tussen Europese leiders mogelijk te maken. Berichten lang genoeg bewaren om verzoeken om openbaarmaking af te handelen, zou daar volgens haar niet mee te verenigen zijn.

De kwestie kwam opnieuw op de voorgrond na een verzoek om een Signal-bericht van de Franse president Emmanuel Macron aan Von der Leyen over de onderhandelingen over het handelsverdrag tussen de EU en Mercosur. De Commissie bevestigde dat het contact had plaatsgevonden, maar kon het bericht niet meer overleggen omdat de functie voor automatisch verwijderen was ingeschakeld. Bovendien bleef het openbaarmakingsverzoek vijftien maanden liggen bij Von der Leyens kabinet. De Ombudsman bestempelde die afhandeling in juni als wanbeheer.

De Ombudsman adviseerde daarop om politiek belangrijke berichten tussen Europese bestuurders en nationale leiders gedurende een redelijke termijn te bewaren, ook als ze normaal automatisch verdwijnen. De Commissie neemt dat advies niet over en houdt vast aan interne richtlijnen die juist voorschrijven dat berichten na een bepaalde periode, mogelijk ongeveer een week, worden verwijderd.

Päivi Leino-Sandberg, hoogleraar Europees openbaarheidsrecht aan de Universiteit van Helsinki, vindt dat veiligheid geen reden is om berichten volledig te wissen. Volgens haar moeten belangrijke chats achteraf controleerbaar blijven. De Commissie zou berichten van telefoons kunnen verwijderen en tegelijk een beveiligde kopie voor archivering en eventuele openbaarheidsverzoeken kunnen bewaren.

De discussie volgt op een eerdere juridische nederlaag. In mei 2025 vernietigde het Gerecht van de EU een besluit over verdwenen tekstberichten tussen Von der Leyen en Pfizer-topman Albert Bourla tijdens de coronapandemie. Volgens de rechters had de Commissie onvoldoende uitgelegd waarom de berichten niet konden worden teruggevonden. De nieuwe reactie wijst erop dat Brussel zijn beleid ondanks die uitspraak niet fundamenteel wil wijzigen, terwijl toezichthouders en deskundigen waarschuwen dat democratische controle wordt bemoeilijkt als belangrijke chats verdwijnen.