Ervaren spoedarts Ignace Demeyer na treinramp in Spanje: "Mensen overschatten paniek, maar onderschatten de mentale impact"

In dit artikel:

Spoedarts Ignace Demeyer, die eerder de medische leiding had bij de treinrampen in Buizingen (2010) en Wetteren (2013), duidt hoe hulpdiensten de chaos na de zware treinbotsing in Spanje proberen te beheersen. Volgens hem overschatten eerste meldingen vaak het aantal slachtoffers. De eerste MUG-arts ter plaatse moet daarom niet meteen één patiënt behandelen, maar eerst de omvang van de ramp, het aantal gewonden en de nodige middelen inschatten. Ook moet snel een operationeel hoofdkwartier worden ingericht.

Daarna worden slachtoffers volgens hun verwondingen getrieerd. Patiënten die stil zijn, kunnen er ernstiger aan toe zijn dan mensen die luid om hulp roepen. De evacuatie vormt bij treinrampen een grote logistieke uitdaging: in Buizingen moesten slachtoffers honderden meters over de sporen worden gedragen. Elke brancard vergde daarbij ongeveer zes hulpverleners. Een nationale coördinatie en voldoende mankracht zijn daarom essentieel. Ook moeten gewonden over meerdere ziekenhuizen worden verspreid, zodat één spoeddienst niet overbelast raakt.

Voor overleden slachtoffers is een afzonderlijk, bewaakt en liefst centraal mortuarium nodig. In Toledo werd daarvoor een geïmproviseerde locatie ingericht. Demeyer verwijst naar Buizingen, waar gekoelde vrachtwagens werden ingezet. Een centrale bewaring vergemakkelijkt het werk van wetsdokters en de identificatie. Na de ramp moeten bovendien persoonlijke bezittingen worden verzameld en wrakstukken systematisch worden onderzocht.

Demeyer benadrukt dat de mentale impact op hulpverleners lange tijd werd onderschat. Na ingrijpende incidenten, zoals de steekpartij in kinderdagverblijf Fabeltjesland in 2009, groeide het besef dat psychologische begeleiding noodzakelijk is. Die nazorg maakt inmiddels verplicht deel uit van het rampenprotocol. Volgens Demeyer moeten hulpverleners hun ervaringen kunnen bespreken; stoer volhouden zonder ondersteuning vergroot het risico op problemen achteraf.

Een ramp eindigt niet wanneer de laatste ambulance vertrekt. De afhandeling, identificatie en bestuurlijke coördinatie kunnen weken duren, zoals na het ongeval in Wetteren. Demeyer waarschuwt ook voor politieke inmenging: beslissingen moeten volgens hem worden genomen vanuit de totale veiligheid, niet vanuit electorale belangen. België kan volgens hem leren van Groot-Brittannië, waar lokale bestuurders een opleiding rampenmanagement moeten volgen. Rampenplannen bieden houvast, maar opleiding, ervaring en gezond verstand blijven doorslaggevend omdat elke ramp uniek is.