Ernstige bijwerkingen HPV-vaccinatie buiten beeld gehouden

In dit artikel:

Merck, producent van het HPV-vaccin Gardasil, heeft begin juni ruim tweehonderd rechtszaken geschikt. Het bedrijf betaalt in totaal meer dan 50 miljoen dollar, waaronder aan de nabestaanden van twee Amerikaanse meisjes die na vaccinatie ernstige gezondheidsproblemen kregen en overleden. Merck benadrukt dat de schikking geen erkenning van aansprakelijkheid inhoudt en blijft stellen dat Gardasil veilig en effectief is.

De schikking staat centraal in een kritisch artikel over de berichtgeving en het Nederlandse vaccinatiebeleid rond HPV. Aanleiding is een recente reportage van het televisieprogramma EenVandaag over HPV-vaccinatie. Daarin vertelde een Nederlandse vrouw dat zij op 26-jarige leeftijd baarmoederhalskanker kreeg nadat zij als tiener van een HPV-prik had afgezien. Volgens de reportage had zij daar achteraf spijt van. EenVandaag stelde dat er geen bekende ernstige bijwerkingen van de vaccins zijn. Critici vinden die voorstelling te eenzijdig.

Het artikel verwijst naar publicaties waarin mogelijke ernstige bijwerkingen worden onderzocht. Immunoloog Yehuda Shoenfeld en andere wetenschappers beschreven in 2023 een mogelijk subtype van het zogenoemde ASIA-syndroom na HPV-vaccinatie. Daarbij zouden onder meer dysautonomie, een ontregeling van het autonome zenuwstelsel, en zenuwpijn kunnen optreden. De auteurs benadrukken volgens het artikel dat meer onderzoek nodig is. Ook wordt een analyse van meldingen in de Amerikaanse VAERS-databank aangehaald, waarin een mogelijk veiligheidssignaal voor POTS werd gevonden. Een dergelijk signaal uit een meldingssysteem bewijst op zichzelf echter geen oorzakelijk verband.

Verder beschrijft het artikel de gevallen van Isabella Zuggi en Sydney Figueroa. Isabella kreeg in 2022 als tienjarige haar eerste HPV-prik, ontwikkelde daarna ernstige neurologische klachten en overleed volgens haar nabestaanden aan encefalitis. Sydney overleed in 2021 op veertienjarige leeftijd aan een longembolie, na auto-immuunproblemen en POTS. Hun families werden bijgestaan door het Amerikaanse advocatenkantoor Wisner Baum, dat een verband met HPV-vaccinatie legt. Die beweringen worden in het artikel genoemd, maar de beschreven gevallen en rechtszaken leveren niet automatisch wetenschappelijk bewijs dat de vaccinatie de aandoeningen heeft veroorzaakt.

Nederlandse critici van het HPV-beleid, onder wie oud-huisarts Dick Bijl, immunoloog Jan Willem Cohen Tervaert en oud-huisarts Michael Smulders, worden uitgebreid aangehaald. Bijl stelt dat volgens hem nog onvoldoende hard bewijs bestaat dat HPV-vaccins baarmoederhalskanker voorkomen en waarschuwt dat vaccinatie vrouwen niet van deelname aan bevolkingsonderzoek mag weerhouden. Screening vanaf dertig jaar blijft volgens hem de bewezen manier om sterfte door baarmoederhalskanker terug te dringen. Hij noemt daarnaast POTS en het Complex Regionaal Pijnsyndroom als mogelijke aandachtspunten.

Smulders verwijt EenVandaag vooral dat het programma de voordelen van vaccinatie benadrukte en kritische informatie nauwelijks aan bod liet komen. Hij wijst erop dat de Reclame Code Commissie in 2023 de overheidsslogan “1 vaccin tegen 6 soorten kanker” misleidend vond, omdat de wetenschappelijke onderbouwing voor bescherming tegen onder meer mond-keelholte- en peniskanker volgens de commissie tekortschiet. De slogan werd daarop geschrapt.

Vanaf 1 september wordt in het Nederlandse Rijksvaccinatieprogramma het HPV-vaccin Cervarix vervangen door Gardasil. Het artikel gebruikt de schikking en de wetenschappelijke discussies om te betogen dat de veiligheid en effectiviteit van HPV-vaccinatie niet zonder meer als vaststaand moeten worden gepresenteerd. Gezondheidsinstanties en Merck blijven daarentegen bij hun standpunt dat de vaccins veilig en effectief zijn.