Ernst Loendersloot: langstlevenden kunnen door nieuwe wet in de problemen komen

In dit artikel:

De nieuwe uitvoering van box 3 in Nederland leidt ertoe dat bij het overlijden van een bezitter van spaargeld en beleggingen direct een belastingclaim kan ontstaan op het vermogen — iets wat langstlevende partners, vooral van vastgoedbeleggers, zwaar kan voelen. Omdat de heffing uitgaat van een verondersteld rendement op het vermogen in box 3, kan een nalatenschap met veel illiquide bezittingen zoals verhuurd vastgoed of onroerend goed een hoge belastingnota opleveren op het moment van overdracht, juist wanneer liquide middelen om die belasting te betalen ontbreken.

Wie raakt het? Vooral weduwen en langstlevende partners die erven van iemand met een groot deel vermogen in vastgoed of andere moeilijk te gelde te maken activa. Zij kunnen geconfronteerd worden met onverwachte en forse afrekeningen, en in sommige gevallen gedwongen zijn om eigendommen te verkopen om aan fiscale verplichtingen te voldoen. Ook ondernemers of particuliere beleggers met veel vermogen ondergebracht in stenen of niet-directe beleggingen lopen extra risico.

Waarom gebeurt dit? De kern is dat de box 3-heffing is gebaseerd op een forfaitair rendement en niet op de werkelijke opbrengst of liquiditeit van de bezittingen bij overlijden. Daardoor ontstaat een verschil tussen de fiscale waardering en de feitelijke mogelijkheid om die belasting direct te voldoen. De wetswijziging of -toepassing maakt dat dit moment van belastinginning extra pijnlijk uitpakt voor nalatenschappen met weinig cash.

Wat te doen? Getroffen partners wordt geadviseerd snel fiscaal en juridisch advies in te winnen, hun testament en samenlevingscontract te laten controleren en na te gaan of maatregelen mogelijk zijn: liquiditeitsvoorzieningen (levensverzekeringen, noodreserves), tijdige schenking of herstructurering van eigendom, of gebruik van fiscale faciliteiten en uitstelmogelijkheden. Notarissen en belastingadviseurs kunnen concreet adviseren welke stappen haalbaar zijn gezien persoonlijke situatie en de aard van het vermogen.

Kortom: de aangepaste box 3-praktijk vergroot het financiële risico voor langstlevenden van vastgoedbezitters doordat belasting opeisbaar wordt op een moment dat bezittingen vaak niet gemakkelijk te verkopen zijn. Tijdig plannen en professioneel advies zijn cruciaal om onnodige financiële druk na een overlijden te voorkomen.