Erasmus Mackenna regisseert 4.48 Psychosis: 'De voorstelling gaat de duisternis aan zonder de belofte van verlossing'

In dit artikel:

Regisseur Erasmus Mackenna (26) werkt aan een voorstelling van Sarah Kane’s 4.48 Psychosis, een gruizig en poëtisch stuk over depressie, eenzaamheid en zelfvernietiging. Het gesprek met Mackenna vindt plaats op een wintermiddag in de Leidseplein‑buurt van Amsterdam; hij legt uit dat Kane hem al vroeg greep: op aanraden van een dramadocent las hij haar werk op zijn dertiende en vond er taal voor ervaringen die hij toen nog niet kon plaatsen. Op zijn zeventiende verhuisde hij van Schotland naar Nederland om regie te studeren aan de Amsterdamse Academie voor Theater en Dans; zijn afstudeerwerk en later werk bij Frascati Producties laten Kane’s invloed duidelijk zien.

Kane schreef 4.48 Psychosis in 1999, kort voor ze op 28‑jarige leeftijd uit het leven stapte. Het stuk bevat geen vaste tijd‑ of plaatsaanduidingen en kent nauwelijks regieaanwijzingen; het volgt een innerlijke monoloog waarin wanhoop, verlangen en de drang naar verbinding samenkomen. Juist die openheid dwingt publiek en makers tot interpretatie, zegt Mackenna: zonder concrete kaders moet het publiek zélf nadenken en invullen.

Mackenna verbindt Kane’s werk aan hedendaagse kwesties: het stuk reflecteert niet alleen persoonlijke depressie, maar ook bredere mechanismen van geweld en medeplichtigheid. Een fragment van de voorstelling behandelt de koloniale wortels van onze welvaart en de pijn van te weten dat consumptie vaak verbonden is met geweld elders. Mackenna zegt dat je dat geweld nooit moet normaliseren; terwijl de wanhoop toeneemt, groeit ook het geloof in alternatieven. Voor hem is er daarnaast altijd de behoefte aan een “rustplaats” — soms één persoon bij wie je kunt landen.

Persoonlijk kleur geeft Mackenna de voorstelling met eigen herinneringen: het geluid van een orgel in een winterse kathedraal op de Orkney‑eilanden is bijvoorbeeld gebruikt als sfeerreferentie. Ook zijn genderervaring speelt een rol in zijn betrokkenheid bij Kane: hij ontdekte op zijn zeventiende dat hij non‑binair is en ziet nu het begin van een transitieproces. Kane’s directheid en het blootleggen van maatschappelijke waarheden vormen voor hem een voorbeeld.

Op toneel werkt Mackenna opnieuw samen met actrice Sabine van Kuipers, die hij omschrijft als het lichtpuntje door haar fijngevoelige benadering van de complexe emoties in het stuk. Mackenna wil dat het publiek zich verbonden voelt als het de wanhoop herkent, en dat anderen zich durven openen en oncomfortabel laten maken. Zoals hij het samenvat: “Het stuk gaat de duisternis van de mens aan, zonder de belofte van verlossing.” De voorstelling zoekt naar erkenning en verbinding in plaats van gemakkelijke verlossing.