Van dierenarts tot bierbrouwer: dalende concurrentie is 'slecht nieuws voor consument'

In dit artikel:

Toezichthouder ACM constateert dat de concurrentie in Nederland tussen 2011 en 2023 is afgenomen, iets wat volgens hoofdeconoom Paul de Bijl nadelige gevolgen heeft voor consumenten. Minder concurrentie betekent vaak hogere prijzen, minder innovatie en minder druk op kwaliteit; als er weinig alternatieven zijn, vergroot dat ook het risico voor consumenten wanneer één aanbieder wegvalt.

De daling speelt vooral in sectoren die al geconcentreerd waren, zoals de drankindustrie (minder grote bierbrouwers) en telecom. Een belangrijke oorzaak is de opkomst van private equity: investeerders hebben veel dierenartspraktijken en kinderopvangorganisaties opgekocht, waarna tarieven stegen en keuzemogelijkheden in sommige regio’s afnamen. Dit kan directe gevolgen hebben, bijvoorbeeld dat eigenaren door hogere dierenartskosten moeilijkheden krijgen bij verzorging van huisdieren.

ACM waarschuwt ook voor accumulatie van marktmacht via vele kleine overnames. Grote fusietoezichtsregels gelden nu alleen voor omvangrijke transacties; kleine, opeenvolgende overnames blijven vaak ongereguleerd maar kunnen alsnog leiden tot dominante spelers die prijzen omhoog stuwen of op kwaliteit bezuinigen. Daarom pleit de toezichthouder voor uitbreidingen van haar bevoegdheden, zodat ook kleinere overnames geprüft kunnen worden.

Een ander zorgpunt is de sterke afhankelijkheid van grote, meestal niet-Europese cloudleveranciers (Amazon, Microsoft, Google). Lock-in-effecten — zoals hoge kosten om data over te zetten — en hoge toetredingsdrempels voor nieuwe aanbieders beperken concurrentie en vormen volgens ACM zelfs een veiligheidsrisico. ACM kan zelf geen cloud beginnen, maar wil wel barrières wegnemen om overstappen naar Europese clouddiensten makkelijker te maken.