Enorme afhankelijkheid van energie uit de VS zorgt in Nederland voor ongemak
In dit artikel:
In Europa en Nederland blijft de energiecrisiskwestie tot nu toe vooral zichtbaar in fors hogere prijzen; echte tekorten zoals die in delen van Azië (waar mensen door brandstoftekorten niet kunnen koken of rijden) zijn hier nog niet aan de orde. De verklaring ligt in waar onze olie en gas vandaan komen: de Straat van Hormuz — centraal in de huidige conflictzone — speelt voor Nederlandse toevoer slechts een beperkte rol.
Nederland importeert relatief weinig ruwe olie via die zeestraat. Afgelopen jaar kwam voor 2,7 miljard euro aan ruwe olie uit Irak en 392 miljoen euro uit Saoedi-Arabië (waarbij Saoedische export ook via de Rode Zee kan lopen). De grootste leverancier van ruwe olie voor Nederland is echter de Verenigde Staten (ongeveer 6,4 miljard euro in 2025), gevolgd door Kazachstan (5,1 miljard), Noorwegen (4,3 miljard) en het Verenigd Koninkrijk (2,7 miljard). Rotterdam fungeert als Europa’s grootste energiehaven; via raffinaderijen en pijpleidingen wordt die brandstof ook doorgeleverd naar onder meer het Duitse Ruhrgebied.
Van de geïmporteerde olieproducten is ongeveer 14 procent afkomstig uit het gebied waar Iran recentelijk aanvalt — denk aan kerosine uit Koeweit, stookolie uit Saoedi-Arabië en diesel uit Qatar. Wat gas betreft: ruim 30 procent van het in Nederland gebruikte gas komt als vloeibaar gas (LNG) per tanker uit de Verenigde Staten; iets minder dan een derde komt via pijpleidingen uit Noorwegen, de rest uit andere landen en kleinere binnenlandse velden. Na de sluiting van het Groningenveld en de boycot van Russisch gas door Europa nam de VS een centrale rol in als leverancier.
Die sterke afhankelijkheid van Amerikaanse olie en vooral LNG is problematisch: tankers varen naar de hoogste bieder, waardoor prijzen verder kunnen stijgen en tekorten elders in de wereld ontstaan. Hoewel een financiële boycot van Amerikaanse LNG naar Europa onlogisch zou zijn voor de VS (de export levert veel geld op), waarschuwen beleidsadviseurs en energiedeskundigen dat politiek gemotiveerde beperkingen niet ondenkbaar zijn — zeker gezien de onvoorspelbaarheid van de Amerikaanse regering en geopolitieke spanningen rond de oorlog tussen de VS/Israël en Iran.
Om de leveringszekerheid te vergroten adviseren Gasunie en de Mijnraad om LNG-import te spreiden over meer landen, vaker langdurige contracten af te sluiten en de gasopslagcapaciteit uit te breiden. Op langere termijn ziet de Europese Commissie verduurzaming — meer wind, zon en eventueel kernenergie — als de manier om Europa minder kwetsbaar te maken voor politieke druk en prijsschommelingen van fossiele brandstoffen. Tot die omslag voltooid is blijven olie en gas echter essentieel voor transport, industrie en huisverwarming.