Energieoorlog Midden-Oosten escaleert, met ook voor ons grote gevolgen
In dit artikel:
Israël voerde gisteren een gerichte aanval uit op het Iraanse deel van het Pars-gasveld, het grootste gasveld ter wereld dat Iran en Qatar delen. Het Iraanse ministerie van Olie meldde beschadigingen aan meerdere installaties, maar de precieze omvang van de schade is nog onduidelijk. Energiedeskundige Lucia van Geuns noemde de aanval “dramatisch” en ziet hierin een nieuw hoofdstuk: energie-infrastructuur is expliciet tot doelwit gemaakt.
Het Pars-veld levert ongeveer 75 procent van Irans aardgas en is grotendeels bestemd voor binnenlandse elektriciteitsvoorziening. Daardoor zullen de meest directe gevolgen vooral de Iraanse burgerbevolking raken en herstel kan lang duren. Midden-Oostencorrespondent Pepijn Nagtzaam wijst erop dat de strijd zich ontwikkelt van aanvallen op militaire doelen naar doelgerichte klappen tegen olie- en gasinstallaties, omdat daarmee economische pijn wordt toegebracht.
Iran reageerde snel en sloeg terug op het Qatarese deel van hetzelfde veld; het staatseigendom gasbedrijf van Qatar sprak van “uitgebreide schade”. Ook faciliteiten in Saoedi-Arabië raakten beschadigd. Door die tegenaanvallen is zo’n 17 procent van Qatar’s LNG-exportcapaciteit uitgeschakeld; volgens de Qatarese CEO kunnen de effecten tot vijf jaar aanhouden. Dat is ingrijpend omdat Qatar vorig jaar bijna 20 procent van de mondiale LNG-productie leverde, met het merendeel naar Azië.
De korte-termijngevolgen zijn al zichtbaar: de Europese gasprijs steeg vanochtend met circa 25 procent, later iets lager. Denkfabriek CSIS waarschuwde vooraf dat het praktisch onmogelijk is de leveringen van een speler als Qatar snel te compenseren; die kwetsbaarheid komt hard aan nu de EU-voorraad maar voor ongeveer 30 procent gevuld is en de zomer het seizoen is om bij te vullen. Van Geuns waarschuwt dat blijvende kapotte installaties de huidige energiecrisis structureler kunnen maken.
Politiek en strategisch leidt de aanval tot spanningen: de Verenigde Staten en Qatar zouden volgens (voormalig) president Trump niet vooraf geïnformeerd zijn, hoewel media melden dat Washington wel op de hoogte was. Correspondent Nagtzaam ziet een scheiding in doelen: de VS lijkt Iran te willen verzwakken, Israël eerder te willen uitschakelen. Als de schade langdurig blijkt, kunnen de economische en geopolitieke effecten wereldwijd merkbaar blijven.