Energiecrisis dreigt koopkracht uit te hollen: tot wel 1,4 procent minder te besteden dit jaar

In dit artikel:

Het Centraal Planbureau (CPB) waarschuwt dat de oorlog in het Midden-Oosten en de daarmee samenhangende blokkade van de Straat van Hormuz de olieprijzen met ruim 40% hebben opgedreven en de koopkracht flink onder druk zetten. Normaal gaat ongeveer een vijfde van de wereldolie via die zeestraat; bovendien zijn door raketaanvallen raffinaderijen en gasterminals in de regio langdurig uitgeschakeld.

Het CPB berekent meerdere scenario’s. Volgt de olieprijs de huidige marktverwachting, dan verdampt een eerder ingeschatte koopkrachtstijging in 2026. In pessimistischere scenario’s daalt de koopkracht van een gemiddeld huishouden met ongeveer 1,2–1,4%. Dat is een forse verslechtering ten opzichte van de prognose van zes weken geleden, toen nog een plus van 1,4% werd verwacht.

De hogere olieprijzen jagen de inflatie aan: de CPB-analyse rekent dit jaar op circa 5,1% inflatie, zo’n 3 procentpunt hoger dan eerder gedacht. Als de crisis kort blijft, zou de inflatie volgend jaar juist lager uitkomen (ongeveer 1,8%). Economische groei lijdt ook: bij tijdelijk hoge fossiele prijzen krimpt de verwachte groei naar 0,5% (in plaats van 1,4%); bij aanhoudende verstoringen is groei voor volgend jaar vrijwel nul.

Het verlies valt vooral zwaar voor lagere inkomens en autobezitters, die jaarlijks zo’n €200–350 extra kwijt zijn (met uitschieters boven €1000). Het CPB adviseert eventuele compensatiemaatregelen te laten aansluiten op drie voorwaarden: tijdig, gericht en tijdelijk. Algemene accijnsverlagingen worden afgeraden omdat ze duur zijn en vooral hogere inkomens bevoordelen. Ook pleit het CPB voor beleid om minder afhankelijk te worden van fossiele energie. Over gelekte kabinetsplannen wil het bureau nog niet reageren.