En wéér is er een gynaecoloog die kinderen verwekte met eigen zaad: hoe kon het zo misgaan?
In dit artikel:
In de jaren zeventig en tachtig gebruikte voormalig gynaecoloog Alex Schmoutziguer bij kunstmatige inseminatie in Arnhem herhaaldelijk zijn eigen zaad, zonder wensouders te informeren. Dat kwam eind 2024 aan het licht nadat hij het aan zijn advocaat toegaf. Rijnstate — het ziekenhuis waarin het Elisabeth Gasthuis inmiddels is opgegaan — concludeert dat hij minstens zestien kinderen heeft verwekt; het werkelijke aantal kan hoger liggen. Mensen die vermoeden donorkind van hem te zijn, wordt gevraagd bij expertisecentrum Fiom een test te laten doen. Wensouders die destijds bij deze arts in behandeling waren, kunnen contact opnemen met het ziekenhuis.
Een onafhankelijke commissie beschreef in het rapport “Het incident voorbij” vijf kernproblemen in de omgang met donorzorg: versnipperde verantwoordelijkheden, het behandelen van misstanden als op zichzelf staande incidenten, een afwachtende houding van het ziekenhuis en een eenzijdig medisch perspectief dat onvoldoende rekening hield met het belang van het toekomstige kind en identiteitsvragen. Rijnstate was eerder al negatief in het nieuws (onder meer vanwege overschrijdingen van maximale aantallen nakomelingen). Bestuurslid Hans Schoo zegt dat het ziekenhuis nu actief zoekt naar antwoorden en recent een gespecialiseerd team heeft ingericht met onder andere een medisch maatschappelijk werker, gynaecoloog en klinisch geneticus om donorkinderen en hun vragen te ondersteunen.
Rijnstate organiseerde onlangs een bijeenkomst waar halfbroers en -zussen elkaar ontmoetten; sommige aanwezigen vertoonden duidelijke overeenkomsten. De arts blijkt drager te zijn van een erfelijke aandoening; wat dat betekent voor de betrokken kinderen, wordt begin april nader uitgelegd en eerst aan hen medegedeeld. De 85-jarige Schmoutziguer staat open voor gesprekken met zijn nakomelingen.
De commissie plaatst dit incident ook in historisch perspectief: misstanden bij donorzorg speelden vaker in de jaren zeventig en tachtig, toen regels en protocollen ontbraken en biologisch ouderschap minder werd benoemd. Sinds 2004 is anoniem donorzaad in Nederland verboden, maar aandacht blijft nodig: ook nu nog gebruiken sommige klinieken anoniem zaad uit het buitenland, wat kan leiden tot honderden halfverwanten voor één ontvanger. Kritische zichtbaarheid en betere procedures blijven daarom noodzakelijk.