Emma Bonino (78) overleden in Italië, politica en voorvechtster van abortus: "Streed tegen alles wat vrijheid in de weg staat"

In dit artikel:

De Italiaanse politica Emma Bonino is op 78-jarige leeftijd overleden in een privékliniek, nadat ze eerder deze week op de intensive care was opgenomen. Dat maakte haar partij +Europa bekend. Bonino was een van de opvallendste voorvechters van burgerlijke vrijheden, vrouwenrechten en Europese samenwerking in Italië en daarbuiten.

Haar politieke loopbaan begon met persoonlijk verzet tegen het Italiaanse abortusverbod. Nadat ze in 1974 zelf onder clandestiene en vernederende omstandigheden een abortus had ondergaan, richtte ze een jaar later een centrum op dat vrouwen informatie en illegale abortussen bood. Door zich bij de politie aan te geven, maakte ze van haar overtreding een publieke protestactie. De campagne waaraan ze meewerkte droeg bij aan de legalisering van abortus in Italië in 1978. Ook streed ze voor de legalisering van echtscheiding en tegen de invloed van de katholieke kerk en het politieke establishment.

In 1976 werd Bonino voor de Radicale Partij in het parlement gekozen. Ze bleef vijf decennia actief in de politiek en gebruikte onder meer burgerlijke ongehoorzaamheid, hongerstakingen en referenda om hervormingen af te dwingen. In 1994 benoemde premier Silvio Berlusconi haar onverwacht tot Europees commissaris voor visserij, consumentenzaken en humanitaire hulp. In die functie bezocht ze conflictgebieden zoals voormalig Joegoslavië, Rwanda, Soedan en Afghanistan. In Afghanistan werd ze in 1997 kort door de taliban vastgehouden.

Na haar Europese periode was Bonino onder meer minister van Europese Zaken en Internationale Handel en minister van Buitenlandse Zaken. Ze pleitte consequent voor een gezamenlijk Europees buitenlands en defensiebeleid en richtte in 2017 de federalistische partij +Europa op. Een kandidatuur voor het Italiaanse presidentschap in 1999 leverde geen overwinning op, maar haar invloed bleef groot.

Bonino kreeg in 2015 longkanker en verscheen sindsdien vaak met een kleurrijke hoofddoek. In 2023 zei ze genezen te zijn. Ze onderhield bovendien een opmerkelijke vriendschap met paus Franciscus, ondanks hun tegengestelde opvattingen over abortus en euthanasie. De paus bezocht haar in november 2024 thuis na een ziekenhuisopname.

Politici uit verschillende kampen, onder wie premier Giorgia Meloni, brachten hulde aan Bonino. Ze wordt herinnerd als een uitgesproken en soms bewust controversiële activiste die zich inzette tegen onder meer honger, genitale verminking, genocide en autoritarisme. Haar partij omschreef haar leven als een voortdurende strijd tegen alles wat de vrijheid beperkt.