Emiraten stappen uit oliekartel Opec, maar waarom? 'Hier wordt de Opec zwakker door'
In dit artikel:
De Verenigde Arabische Emiraten stappen morgen uit de Opec, het samenwerkingsverband van olie-exporterende landen. Die beslissing kan de machtsverhoudingen binnen de oliemarkt veranderen omdat de Emiraten relatief veel produceren en eerder al botsten met Saoedi-Arabië over productieniveaus.
Opec ontstond in 1960 in Bagdad als reactie op westerse oliemaatschappijen; Saoedi-Arabië, Irak en Koeweit waren direct betrokken en later traden ook landen als Libië en in 1967 de Emiraten toe. De organisatie, met kantoor in Wenen, regelt per lidstaat productiequota die sterke invloed uitoefenen op de wereldprijs. Saoedi-Arabië speelt de leidende rol: het is de grootste producent binnen Opec en beschikt over spare capacity om de markt snel te sturen.
De geschiedenis laat zien hoe ingrijpend Opec kan zijn: in de jaren zeventig, onder invloed van leiders als Khadaffi en na de oorlog van 1973, stegen de prijzen fors en kregen westerse economieën een zware klap. Recentelijk werd Opec in 2016 uitgebreid met elf landen, waaronder Rusland; die samenwerking staat bekend als Opec+ en vertegenwoordigde in februari ongeveer 40 procent van de wereldwijde olieproductie.
Tegelijkertijd heeft de opkomst van Amerikaanse schalieolie de positie van Opec verzwakt omdat de VS nu een van de grootste producenten is. Toch kan Opec invloed blijven uitoefenen: Arabische productie kent lage kostprijzen (rond $5 per vat), terwijl schalie aanzienlijk duurder is, waardoor lage prijzen de schalie-industrie onder druk zetten.
De Emiraten produceerden in februari ongeveer 3,6 miljoen vaten per dag en kunnen die productie relatief snel opvoeren naar naar schatting 4,5–5 miljoen vaten. Volgens analisten wilden de Emiraten al langer uitbreiden, maar kregen daarvoor niet genoeg ruimte van Saoedi-Arabië. Naast deze economische motieven spelen ook politieke factoren mee: onenigheid tussen Abu Dhabi en Riyad over de Yemen-oorlog, mogelijke onvrede over bescherming tegen aanvallen door Iran, en de druk van de Amerikaanse regering (waaronder het anti-Opec-beleid van president Trump) worden genoemd als achtergrond.
Het vertrek van de Emiraten is significant omdat ze, samen met landen als Iran en Irak, een belangrijke producent binnen Opec zijn (ongeveer 12 procent van de Opec-productie). Daardoor verzwakt de organisatie en groeit de kans dat meer landen zich afkoppelen. Wat dit concreet betekent voor de olieprijs is onzeker: als de Emiraten daadwerkelijk meer gaan pompen, kan dat de prijs omlaag brengen en Amerikaanse schalieproducenten treffen; tegelijk zijn structureel lage prijzen ook nadelig voor de Emiraten zelf.