Elly Vleeschhouwer-Blocq (1924-2026) overleefde acht concentratiekampen. Blijf altijd hoop houden, was haar advies
In dit artikel:
Elly Vleeschhouwer-Blocq (geboren Esther Blocq, De Pijp, 5 december 1924) is dinsdag op 101‑jarige leeftijd overleden in Buitenveldert. Tijdens de Tweede Wereldoorlog overleefde ze acht concentratiekampen; dat ze het overleefde, schreef ze toe aan hoop, wilskracht, hulp van haar man Wim en een onwaarschijnlijk lot. Haar levensverhaal kreeg in 2024 vervolg in de roman Hij noemde me Elly van journaliste Femmetje de Wind.
In januari 1943 werden Elly en later ook Wim gearresteerd; Elly belandde eerst in de Hollandse Schouwburg en vervolgens in Kamp Vught. Dankzij bemiddeling van haar man kon ze in het Philips‑Kommando werken — het repareren/maken van radiobuizen voor de bezetter — en daarmee anderhalf jaar transporten uitstellen. Uiteindelijk kwam ze toch in Auschwitz terecht, ontsnapte aan de gaskamers en onderging daarna nog transporten naar zeven andere kampen en de Dodenmars. Na de bevrijding raakte ze ernstig verzwakt in Zweden; een half jaar later keerde ze naar Nederland terug, waar ze een koel officieel onthaal kreeg maar de warme hereniging met Wim meemaakte. Haar ouders, twee broers, een zus en veel vrienden werden door de nazi’s vermoord.
Gedurende decennia sprak Elly nauwelijks over wat ze gezien had; pas op latere leeftijd, aangemoedigd door kleinkinderen, deelde ze meer herinneringen. In de podcast Stemmen uit de Sjoa gaf ze het eenvoudige advies: “Blijf altijd hoop houden.” Ze hield vast aan haar waardigheid in de kampen — ze weigerde te vechten om een stuk brood en noemde de SS’ers minachtend: “Die nazi’s werden vernederd, die deden het, ze vernederden zichzelf.” Met Wim kreeg ze twee kinderen; zoon Edje overleed jong aan een ernstige vorm van het syndroom van Down, dochter Simone overleefde haar ouders.
Haar verhaal illustreert zowel de extreme ontberingen van Joodse Nederlanders tijdens de oorlog als de persoonlijke kracht waarmee sommige overlevenden hun leven later weer opbouwden. Roelf Jan Duin schreef het bericht in Het Parool.