Elk glas alcohol is er een te veel. Maar of Nederlanders luisteren naar dat advies? 'Drinken is een ritueel, een sociaal bindmiddel'

In dit artikel:

De Gezondheidsraad heeft deze week een streng nieuw advies over alcohol uitgebracht: er bestaat volgens de raad geen veilige hoeveelheid, zelfs één glas kan schadelijk zijn voor de gezondheid. Daarmee schuift het advies uit 2015, waarin nog werd gezegd dat je beter geen alcohol kunt drinken of hooguit één glas per dag, verder op richting nul alcohol. De boodschap is bedoeld om drinken minder vanzelfsprekend te maken in Nederland.

Volgens de raad is alcohol niet alleen schadelijk voor de drinker zelf, maar ook voor de omgeving en de samenleving als geheel. Deskundigen van onder meer het Trimbos-instituut benadrukken dat nieuw onderzoek heeft bevestigd dat ook kleine hoeveelheden risico’s geven. Tegelijkertijd erkennen zij dat het advies weinig populair zal zijn, omdat veel mensen alcohol zien als onderdeel van ontspanning, gezelligheid en vaste sociale rituelen.

Meerdere experts twijfelen daarom of het advies direct tot minder drinken zal leiden. Hoogleraar Arie Dijkstra wijst erop dat mensen vaak zelf een risico-inschatting maken en alcohol niet snel volledig opgeven. Volgens hem kost het veranderen van een sociale norm veel tijd en helpt alleen een boodschap als “niet meer drinken” waarschijnlijk onvoldoende. Hij denkt dat een concreter en realistischer advies, zoals minder dagen per week drinken, mogelijk meer effect heeft.

Ook vanuit het Trimbos-instituut klinkt dat de overheid nu moet bepalen welk beleid volgt. Daarbij wordt gewezen op de maatschappelijke kosten van alcohol, die oplopen tot miljarden euro’s per jaar door ongelukken, verminderde arbeidsproductiviteit en zorggebruik. Voorstander Wim van Dalen noemt het advies een doorbraak, vooral omdat het ook pleit voor strengere regels rond alcoholreclame en duidelijke waarschuwingen op verpakkingen. Tegelijk waarschuwt hij dat de alcoholindustrie sterk is in het beïnvloeden van beleid en publieke opinie, waardoor echte verandering waarschijnlijk langzaam zal gaan.