Elektrische vrachtwagen wint terrein dankzij dieselcrisis en milieuregels
In dit artikel:
Slechts 1,5 procent van de Nederlandse vrachtwagens rijdt nu elektrisch, maar dat aandeel zal volgens experts de komende jaren snel groeien. De directe aanleiding is de recente stijging van de dieselprijs — deels veroorzaakt door spanningen rond de Straat van Hormuz — en de invoering van een Nederlandse vrachtwagenheffing op 1 juli. Die kilometerheffing maakt rijden met een dieselvrachtwagen ongeveer €0,16 per kilometer duurder dan met een uitstootvrije truck; de opbrengsten worden deels gebruikt om de aanschaf van schone vrachtwagens en laadinfrastructuur te subsidiëren.
De markt reageert volop: fabrikanten brengen concurrerende modellen en dalende prijzen, actieradiussen nemen toe (soms ruim boven 500 km), en bedrijven tonen meer interesse in overstapadvies. Adviseur Erik van der Eng (ZET) ziet dat elektrische trucks voor veel ondernemers al een haalbare optie zijn. De vraag naar subsidies is groot: een pot van €78 miljoen voor aanschafsubsidies was dit jaar binnen twee dagen uitgeput; een nieuwe subsidieronde volgt in het najaar.
Tegelijkertijd speelt Europees beleid een rol. De EU heeft recent de doelstellingen voor zero-emissie nieuwe vrachtwagens afgezwakt: waar eerst ongeveer een op de drie nieuwe trucks in 2030 emissievrij moest zijn, is dat nu circa een op de vijf. Nils Hooftman van Transport & Environment noemt die versoepeling teleurstellend en wijt het vooral aan lobbying door de vrachtwagenindustrie; hij pleit vooral voor schaalvergroting in productie zodat prijzen verder zakken. Hij prijst Nederland echter als koploper vanwege de kilometerheffing, lokale uitstootvrije zones en consistente subsidies.
Infrastructuur vormt een bottleneck: het Nederlandse elektriciteitsnet is druk, en laadpalen voor vrachtwagens vragen veel meer vermogen dan bijvoorbeeld personenauto-laadpunten. Daarom zegt Robert Goevaers van HyMobility dat volledige elektrificatie van alle circa 160.000 Nederlandse vrachtwagens onrealistisch is; hij verwacht een substantiele rol voor waterstoftrucks. Die zijn minder efficiënt en vergen meer groene stroom om waterstof te produceren, maar kunnen dichtbij op momenten van overschot worden gemaakt en kennen geen lange laadtijden. Waterstof is momenteel duur (rond €8,50 per kilo), maar met subsidies voor tankstations en voertuigen verwacht Goevaers dat honderden waterstoftrucks de komende jaren op de weg komen. Hooftman daarentegen vreest dat investeringen in waterstofstations zonde zijn en pleit voor volledige focus op batterij-elektrisch rijden.
Of de hoge dieselprijs en geopolitieke schokken de transitie blijvend versnellen, is onzeker: eerdere crises leidden steeds tot korte termijn veranderingen waarna het oude patroon vaak terugkeerde, waarschuwt Hooftman.