El Salvador voert levenslang in voor kinderen vanaf 12 jaar
In dit artikel:
De Salvadoraanse president Nayib Bukele heeft onlangs een pakket grondwetswijzigingen ondertekend waardoor niet alleen volwassenen, maar ook kinderen vanaf 12 jaar levenslang kunnen krijgen voor moord, verkrachting, medeplichtigheid daaraan of voor het plegen van “terrorisme” — een term die de wet ook gebruikt om leden van criminele organisaties te beschrijven. Het parlement, gecontroleerd door Bukele’s partij Nuevas Ideas, keurde de hervorming vorige maand goed; tot voor kort was de maximale straf in El Salvador 60 jaar voor volwassenen.
Deze wijziging vormt een nieuwe etappe in Bukele’s ingrijpende herschikking van de Salvadoraanse staatsmacht. Eerder verving hij in 2021 alle vijf rechters van de Constitutionele Kamer door loyale rechters, en vorig jaar werden herverkiezingsbeperkingen afgeschaft en de presidentiële termijn verlengd van vijf naar zes jaar — stappen die hem de mogelijkheid geven lange tijd aan de macht te blijven. Sinds 2022 geldt een noodtoestand om bendegeweld te bestrijden; die noodtoestand is inmiddels 45 keer verlengd.
De autoriteiten wijzen op sterke verbeteringen: moordcijfers zijn drastisch gedaald en bendes zouden van straat zijn verdwenen, wat Bukele zeer populair maakte onder veel Salvadoranen. Tegelijkertijd groeide het gevangenispopulatiebeleid uit tot massale detenties: ruim 90.000 mensen zijn gearresteerd sinds de noodtoestand, waardoor meer dan 1% van de bevolking momenteel in gevangenschap zit. Arrestanten worden routinematig in voorarrest geplaatst met vaak beperkte toegang tot advocaten; processen duren soms jaren of vinden plaats in massaprocessen.
Onderzoekers en mensenrechtenorganisaties luiden echter ernstige alarmbellen. Een onderzoek van El País concludeert dat veel meer arrestanten niet als bendelid waren geregistreerd dan door de regering wordt toegegeven — zeker 33.000 van ruim 90.000 arrestanten vielen niet onder officiële gangdatabanken. Socorro Jurídico Humanitario meldt dat minstens 517 gevangenen sinds het begin van de noodtoestand in detentie zijn overleden zonder berechting; 94% daarvan zou geen bewezen bandelid zijn geweest. Oorzaken zijn vaak fysiek geweld en gebrek aan medische zorg, en families zouden begraven lichamen soms pas later aantreffen in massagraven. Transparantie over sterfgevallen en omstandigheden, met name uit de grote Cecot-gevangenis (capaciteit 40.000), is beperkt.
Critici zien in de nieuwe strafverzwaring en de reeds genomen institutionele veranderingen een verdere verharding van Bukele’s machtspositie en een risico op willekeur en schending van mensenrechten, terwijl de regering aangeeft deze maatregelen noodzakelijk te vinden om bendegeweld uit te roeien.