Eisen Iran en VS mijlen uit elkaar, 'vertrouwen onder vriespunt'

In dit artikel:

Morgen beginnen in Islamabad de eerste rechtstreeks gesprekken tussen Iran en de Verenigde Staten, onder auspiciën van bemiddelaar Pakistan, nadat de VS en Israël ruim een maand geleden aanvielen. Sinds dinsdag geldt formeel een staakt-het-vuren, maar beide kanten beschuldigen elkaar van schendingen, waardoor het vertrouwen laag blijft.

De belangrijkste twistpunten zijn helder maar ingewikkeld: Iran wil uranium blijven verrijken, een voor de VS onaanvaardbare grens; Teheran eist ook het recht om de Straat van Hormuz te gebruiken en zelfs tol te heffen voor schepen; en Iran verwijt Israël door te gaan met aanvallen op Hezbollah in Libanon, wat volgens Teheran de voorwaarden van het staakt-het-vuren ondermijnt. Washington daarentegen verlangt ontwapening en terugschaling van Iraanse militaire capaciteiten — eisen die Iran moeilijk kan accepteren.

De gesprekken krijgen extra gewicht doordat de Amerikaanse delegatie deze keer omvangrijker is: naast speciaal gezant Steve Witkoff en Jared Kushner reist ook vicepresident JD Vance mee, wat volgens analisten de geloofwaardigheid en het vertrouwen bij Iran kan vergroten. Tegelijkertijd spelen eerdere ervaringen mee: afgelopen jaren werden onderhandelingen al vaker onderbroken door geweld, waardoor wantrouwen is toegenomen — Trump haalde bovendien uit met extreme retoriek richting Iran, wat het klimaat verslechterde.

Analisten verwachten dat de eerste bijeenkomst vooral verkennend zal zijn: bepalen of onderhandelen zinnig is en het vaststellen van een agenda. Of de knelpunten overwonnen kunnen worden hangt grotendeels af van de politieke wil aan beide zijden — de praktische en principiële obstakels zijn groot, maar niet per definitie onoplosbaar.