Einstein deed het, en Michelle Obama doet het ook: "Luidop praten met jezelf heeft veel voordelen"

In dit artikel:

Zelfspraak — het hardop of innerlijk tegen jezelf praten — is normaal en vaak nuttig, zegt taalfilosoof prof. Bart Geurts van de Radboud Universiteit in het radioprogramma De wereld van Sofie (Radio 1). Veel bekende figuren, van Einstein tot Michelle Obama, Oprah en zangeres Lizzo, gebruiken die techniek bewust: als aanmoediging, om eigenschappen te benoemen of om zichzelf op te peppen.

Geurts legt uit dat zelfspraak meerdere functies heeft. Het helpt gedachten te ordenen en werkt als een vorm van denken zelf; denken en spreken lopen dicht in elkaar over. Uit onderzoek blijkt dat mensen vooral innerlijke of luidopspraak gebruiken bij moeilijkere taken om de concentratie te verhogen. Sportpsychologen tonen bijvoorbeeld aan dat korte, gerichte zelfinstructies tijdens een wedstrijd de aandacht verbeteren en zo kleine kansen op succes vergroten — positieve zelfspraak zet aan tot meer inzet, terwijl negatieve woorden het tegenovergestelde effect kunnen hebben.

Zelfspraak verschijnt vroeg in de ontwikkeling: kinderen praten hardop tegen zichzelf totdat die woorden geïnternaliseerd raken. Ook bij andere primaten is iets vergelijkbaars waargenomen; onderzoekers die chimpansees gebarentaal leerden zagen dat zij de gebaren soms voor zichzelf gebruikten. Toch voelt luidop praten in het openbaar voor veel mensen ongemakkelijk, vooral omdat het afwijkt van sociale verwachtingen; dat betekent volgens Geurts echter niet dat het veroordeeld wordt. Zijn advies: maak je er niet te druk om en blijf bij voorkeur positief in wat je tegen jezelf zegt.

Kort: zelfspraak is wijdverbreid, functioneel en nuttig — van cognitieve ordening tot betere sportprestaties — en verdient minder schaamte en meer aandacht als eenvoudige psychologische strategie.