'Eindeloos herkauwen' in complexere wereld: jonge vrouw worstelt steeds vaker

In dit artikel:

Meisjes en jonge vrouwen in Nederland kampen steeds vaker met angst, depressie en prestatiedruk, en plegen nu ongeveer twee keer zo vaak suïcide als twintig jaar geleden. Recent onderzoek laat onder meer zien dat een kwart van de vrouwen tussen 18 en 25 jaar psychische klachten heeft, 43% van meisjes in het voortgezet onderwijs emotionele problemen meldt, en dat spoedeisende hulpafdelingen anderhalf keer meer jonge vrouwen zien na zelfbeschadiging of suïcidepogingen dan tien jaar geleden. De coronapandemie veroorzaakte een piek in mentale problemen die niet is weggeëbd, hoewel de meeste meisjes nog steeds redelijk tot goed functioneren.

Experts noemen meerdere, samenwerkende oorzaken. Robert Vermeiren (hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie) wijst op een ‘hypernerveuze’ samenleving met toegenomen prestatiedruk, versnelling en individualisme; jongeren verlaten beschermende omgevingen en worden eerder geconfronteerd met hoge verwachtingen en meer eigen verantwoordelijkheid. Maryke Geerdink (klinisch psycholoog bij 113 Zelfmoordpreventie) benadrukt de rol van sociale media en informatieoverload: voortdurend levende beelden van leed belemmeren verwerking en maken het moeilijk om tot rust te komen. Daarnaast ziet Vermeiren een effect van meer beschermende opvoeding, waardoor kinderen minder zelfstandig worden en mogelijk kwetsbaarder bij tegenslag.

Een specifiek risico dat vooral meisjes treft is ‘corumineren’: het eindeloos online met elkaar herkauwen van nare gevoelens. Dergelijke online gemeenschappen kunnen suïcidaal gedrag normaliseren of zelfs aanmoedigen; 86% van jonge vrouwen die suïcide pleegden, kende anderen met suïcidale ideeën, aldus hoofdonderzoeker Saskia Mérelle. Terwijl praten vaak helpt, kan de voortdurende bevestiging binnen groepen juist belemmeren dat iemand herstel ervaart, omdat het delen waardering en identiteit kan opleveren die bij herstel verloren dreigt te gaan.

Er is ook een geslachtsverschil: meisjes rapporteren vaker suïcidegedachten, maar jongens en jonge mannen plegen nog steeds vaker daadwerkelijk suïcide. Vermeiren wijst op opvoedingsnormen rond stoer zijn en gevoelens wegstoppen, en pleit voor meer onderzoek naar deze verschillen.

Praktische aanbevelingen richten zich op het verbeteren van veerkracht bij jongeren en op het actiever betrekken van volwassenen. Ouders, leraren, jeugdartsen en zelfs sporttrainers kunnen met eenvoudige, consequente aandacht en doorvragen al veel betekenen. Geerdink adviseert alert te zijn op een onderbuikgevoel, ongemak te overwinnen en door te vragen — ook bij ogenschijnlijk ‘grappige’ opmerkingen over zelfdoding — en hulp te blijven aanbieden. Kort gezegd: maatschappelijke oorzaken en online dynamiek vergroten het risico, maar tijdige, betrokken contacten en aandacht kunnen veel leed voorkomen.