Eindelijk af van stikstofslot? Kabinetsplannen krijgen steeds meer vorm
In dit artikel:
Het kabinet werkt aan een pakket maatregelen om vergunningverlening weer mogelijk te maken en natuur achteruitgang door stikstof te stoppen. Centraal staat het instellen van speciale zones rond Natura 2000-gebieden gecombineerd met een nieuwe wet die per landbouwsector concrete emissiedoelen vastlegt. Bronnen bij RTL Nieuws melden dat er de afgelopen weken intensief is overlegd met deskundigen, de sector en een door premier Jetten ingestelde taskforce; politieke besluiten worden naar verwachting binnen circa twee weken genomen, met een presentatie van de minister gepland op 26 juni.
Sinds een uitspraak van de Raad van State eind 2024 ligt vrijwel alle vergunningverlening stil, omdat bij elke nieuwe aanvraag eerst moet worden aangetoond dat extra stikstofdepositie de natuur niet schaadt. Daardoor stagneren niet alleen bouw- en infrastructuurprojecten, maar ook landbouwactiviteiten en werken van Defensie. Onderzoekers noemen stikstofdepositie een van de grootste bedreigingen voor de Nederlandse natuur; waterkwaliteit, droogte en recreatiedruk spelen ook een rol, waardoor maatwerk noodzakelijk is.
Het gevoeligste onderdeel van het plan zijn de zones rondom de natuurgebieden: maatregelen direct naast Natura 2000 blijken het meest effect te hebben, maar wie binnen zo’n zone zit krijgt waarschijnlijk zwaardere verplichtingen. De omvang van die zones is nog niet besloten; er wordt vooral gediscussieerd over 500 of 1.000 meter, en mogelijk worden verschillende afstanden toegepast — zwaardere gebieden als de Peel en de Veluwe zouden een strook van een kilometer kunnen krijgen, andere gebieden mogelijk 500 meter.
Buiten deze zones komen sectorale emissieplafonds te gelden. De minister wil vóór de zomer eerst een norm voor melkveehouders bekendmaken; plafonds voor andere intensieve veehouderij volgen later. Om naleving af te dwingen is nieuwe wetgeving gepland, met een overgangsperiode voor boeren. Vanaf 2035 moeten er consequenties volgen bij onvoldoende reductie, tot en met het intrekken van vergunningen. Een voorstel voor extra vrijwillige uitkoopregelingen ter waarde van 2,75 miljard euro past in het pakket; minister Van Essen heeft in totaal zo’n 20 miljard euro beschikbaar.
Daarnaast onderzoekt het kabinet uitbreiding van verplichte krimpregels bij verkoop van dierrechten (nu vooral voor melkvee) naar onder meer geiten en kalveren, en komt er voor de zomer een eerste voorstel voor grondgebondenheid om kringlooplandbouw te stimuleren. Omdat veel maatregelen via wetgeving lopen, is steun in de Kamer cruciaal voordat ze kunnen ingaan.