Einde aan het tijdperk-Orbán? Hongaren in april naar de stembus
In dit artikel:
Op 12 april gaan Hongaren opnieuw naar de stembus, en dat kan het bijna vijftien jaar durende monopolie van premier Viktor Orbán op de macht ernstig bedreigen. Orbán en zijn partij Fidesz hebben sinds 2010 het politieke landschap ingrijpend hervormd: media en kiesregels werden naar hun hand gezet, de rechtsstaat ondermijnd en kritiek in Brussel leidde ertoe dat Hongarije door het Europees Parlement niet meer als volwaardige democratie werd bestempeld. Ook blokkeerde Budapest herhaaldelijk EU-besluiten, onder meer over steun aan Oekraïne, en onderhoudt Orbán nauwe banden met president Poetin.
De belangrijkste uitdager is Peter Magyar (44), een centrumrechtse politicus die uit Orbáns kringen afkomstig is en vroeger als diplomaat in Brussel werkte. Twee jaar geleden kwam hij in het openbaar met onthullingen over misstanden in een kinderopvang, waarna hij de nieuwe partij Tisza (Respect en Vrijheid) oprichtte. Magyar slaagt erin brede onvrede over de economische malaise — hoge inflatie, structurele werkloosheid, problemen in de zorg — en over vermeende zelfverrijking binnen Orbáns kring te benutten. Zonder afhankelijke te zijn van traditionele media bereikt hij via sociale media en een strak campagnerooster zowel stedelijke kiezers als kiezers op het platteland, ook in regio’s die traditioneel Fidesz steunen.
Recente peilingen plaatsen Magyar ruim voor: rond de 50 procent versus ongeveer 40 procent voor Fidesz. Die cijfers zetten Orbán aan tot interne vernieuwing; bij het partijcongres werden veel kandidaten van de vorige verkiezingen vervangen door nieuwkomers die beter met sociale media overweg kunnen. Orbán bleef in zijn retoriek hameren op behoud van soevereiniteit, anti-migratie en het afwijzen van Europese en genderagenda’s, en schilderde de verkiezing af als een keuze voor stabiliteit. Fidesz voert intussen felle aanvallen op Magyar, waarbij hij wordt weggezet als te EU- en pro-Oekraïne gericht.
Magyar antwoordt met slimme digitale tactieken: zijn campagneteam kocht domeinnamen van Fidesz-slogans om die meteen om te buigen en kritiek te verspreiden; een vals verkiezingsprogramma dat belastingsverhogingen toeschreef aan Magyar bleek later te zijn gegenereerd met ChatGPT en verspreid door pro-Orbánkanalen. Magyar belooft ook de opgebouwde spanningen met Brussel en NATO te normaliseren en de vastgehouden EU-middelen terug te krijgen.
De uitkomst van de Hongaarse verkiezingen kan vergaande gevolgen hebben voor Europa: Brussel volgt de ontwikkelingen nauwgezet omdat een wisseling van regering zowel de interne Hongaarse democratie als EU-besluitvorming rond Oekraïne en rechtsstaatbeleid kan beïnvloeden. Opvallend is dat het binnenlandse vertrouwen in de EU recent juist is toegenomen, een factor die Orbán ditmaal mogelijk niet automatisch voordeel oplevert.