Eigenzinnige havenschilder Jan Roos (74) uit Harlingen overleden

In dit artikel:

Beeldend kunstenaar Jan Roos uit Harlingen is woensdag op 74‑jarige leeftijd overleden na ruim een jaar ziek te zijn geweest. Roos wordt gerekend tot de bekendste schilders van Noord‑Nederland; Museum Belvédère in Heerenveen wijdt een grote overzichtstentoonstelling aan zijn werk.

Roos bracht zijn hele leven in Harlingen door en haalde vrijwel al zijn motieven uit de directe omgeving: scheepswerven, havens, lassers, laders en lossers, steigers met meeuwen, netten en roestende schepen. Zijn onderwerpen zijn herkenbaar, maar hij verwerkte ze consequent in een eigenzinnig, robuust en spontaan expressionisme. Of het nu om kleine tekeningen of imposante doeken van enkele viermeters ging, zijn werk behield een monumentale uitstraling.

Zijn werkwijze was opvallend praktisch en direct: buiten tekenen en schilderen, met klemborden en zware voorwerpen in zijn fietstas om grote vellen vast te leggen, zonder ezel omdat die het zicht zou belemmeren. Ochtendschetsen maakte hij bijvoorbeeld met kleurstiften, krijt of houtskool; ‘s middags schilderde hij met zelfgemaakte verf en eigen perspectiefraampjes. Hij werkte snel en vatte vaak een meeuw of een scène in één vlotte beweging — “Ja, je moet snel wezen, want anders is hij weg”, zei hij daarover.

Een deel van zijn omvangrijke oeuvre is nu te zien in Museum Belvédère; een breder overzicht staat in de monografie Op de scheidslijn van land en zee, en FryslânDOK bracht een documentaire uit. Roos laat een vrouw, twee kinderen en twee kleinkinderen achter. Zijn werk blijft gelden als een poëtische, universele verbeelding van havenleven, die Harlingen tot symbool van alle havens verheft.