Na zes weken verhoren tekenen de lessen van de coronacrisis zich af

In dit artikel:

Na zes weken openbare verhoren gaat de parlementaire corona-enquête op zomerpauze, maar de eerste lijnen zijn al duidelijk. De opvallendste conclusie: de avondklok van 23 januari 2021 riep bij vrijwel alle betrokken bestuurders en bewindspersonen sterke twijfel en ongemak op. Oud-justitieminister Ferd Grapperhaus, oud-premier Mark Rutte, OMT-baas Jaap van Dissel en meerdere burgemeesters schetsten hoe zwaar dat besluit woog, omdat het direct ingreep in grondrechten terwijl het precieze effect op de verspreiding van het virus nog onzeker was. Toch vonden zij destijds dat er weinig alternatieven waren, mede door de opkomst van de besmettelijkere Britse variant en de druk op ziekenhuizen en intensive care.

De verhoren laten ook zien dat corona niet alleen een medische, maar ook een sociale crisis was. Bestuurders wezen erop dat de maatregelen grote gevolgen hadden voor scholieren, studenten en bewoners van verpleeghuizen. Volgens onder meer Femke Halsema was het advies van het OMT te smal ingestoken, omdat vooral naar de medische kant werd gekeken en te weinig naar bredere gevolgen en gedragswetenschap. Tegelijk waarschuwden oud-bewindslieden zoals Mona Keijzer en Hugo de Jonge voor oordelen achteraf: in de beginfase was er veel onzekerheid en paniek, waardoor besluiten moeilijk te nemen waren.

De enquête draait nadrukkelijk niet om het aanwijzen van schuldigen, maar om lessen voor een toekomstige pandemie. De commissie heeft daarvoor al veel materiaal verzameld: ruim een miljoen pagina’s documenten en tientallen besloten gesprekken. Op 24 augustus gaan de openbare verhoren verder; begin volgend jaar volgt het eindrapport.