Effecten van sport en bewegen voor mensen met een beperking

In dit artikel:

Mensen met een beperking vormen in Nederland geen kleine, homogene groep. Afhankelijk van de definitie gaat het volgens het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om ongeveer 2 miljoen mensen, terwijl sommige CBS-onderzoeken uitkomen op meer dan 60 procent van de bevolking. De verschillen ontstaan doordat naast lichamelijke en verstandelijke beperkingen ook chronische aandoeningen, psychische problemen en hersenletsel worden meegerekend.

Van de Nederlanders van 12 jaar en ouder heeft 12,9 procent een matige of ernstige beperking in zien, horen of bewegen. Vrouwen worden vaker getroffen dan mannen: 15,6 tegenover 9,8 procent. Bewegingsbeperkingen komen het meest voor. De kans op beperkingen neemt sterk toe met de leeftijd; bijna 34 procent van de 75-plussers heeft problemen in het dagelijks functioneren. In totaal leven 10,6 miljoen Nederlanders met een chronische aandoening.

Het SCP schatte het aantal mensen met een verstandelijke beperking in 2018 op circa 440.000. Ongeveer 70.000 van hen hadden een ernstige beperking. Daarnaast zijn er naar schatting 2,3 miljoen mensen met een IQ tussen 70 en 85. Zij vallen officieel niet onder de groep met een verstandelijke beperking, maar hebben soms wel vergelijkbare ondersteuning nodig. Ongeveer 10.000 mensen hebben een ernstige meervoudige beperking; het merendeel woont in een voorziening met intensieve zorg.

Psychische aandoeningen kwamen in 2024 voor bij ongeveer 3,3 miljoen volwassenen van 18 tot 75 jaar, oftewel 26 procent. Naar schatting 215.000 mensen hadden een ernstige psychische aandoening. In 2023 waren bovendien 861.700 mensen bij de huisarts bekend met een aandoening die mogelijk tot niet-aangeboren hersenletsel leidt. Jaarlijks lopen ongeveer 130.000 mensen hersenletsel op; circa 40.000 houden daar blijvende, ernstige beperkingen aan over.

Onder kinderen van 0 tot en met 17 jaar hebben naar schatting 109.000 tot 129.000 kinderen een beperking, ongeveer 3,5 procent. Ruim 90 procent heeft één beperking. Jongens vormen 62 procent van deze groep, al wordt het verschil tussen jongens en meisjes kleiner naarmate kinderen ouder worden. Psychische stoornissen vallen buiten deze cijfers en komen, afhankelijk van de meetmethode, voor bij 8 tot 24 procent van de kinderen.

In 2024 volgden bijna 75.000 leerlingen speciaal onderwijs. Daarnaast zaten 33.212 kinderen op het speciaal basisonderwijs, met kleinere klassen en extra begeleiding; daarvan waren 22.220 jongens en 10.990 meisjes.