Effect vijf jaar diversiteitsbeleid niet aantoonbaar, D66-minister beslist over vervolg

In dit artikel:

Het Nationaal Actieplan Diversiteit en Inclusie in het hoger onderwijs heeft tussen 2020 en 2025 niet aantoonbaar geleid tot meer diversiteit. Dat blijkt uit de eindevaluatie van onderzoeksbureaus Panteia en Regioplan, die in opdracht van het ministerie van OCW is uitgevoerd. Door het ontbreken van goede landelijke gegevens kunnen de onderzoekers geen oorzakelijk verband vaststellen tussen het actieplan en veranderingen in het hoger onderwijs en de wetenschap.

Het programma bracht diversiteit en inclusie wel nadrukkelijker op de agenda en stimuleerde samenwerking tussen universiteiten, hogescholen, NWO en andere organisaties. Een belangrijk doel, structurele landelijke monitoring, werd echter niet gerealiseerd. Privacybeperkingen, onduidelijke definities en een lage respons bemoeilijkten de gegevensverzameling. Hoewel voormalig minister Robbert Dijkgraaf in juni 2024 nog stelde dat monitoring de hoogste prioriteit had en een programmamanager aanstelde, was het meetinstrument anderhalf jaar later nog steeds niet voltooid. Ook een nationaal kenniscentrum kwam er niet; Dijkgraaf schrapte dat plan in 2024 na een negatief advies.

Aan het actieplan werd rechtstreeks 1,02 miljoen euro uitgegeven, maar door gebrekkige kostenregistratie kan ook de doelmatigheid niet goed worden beoordeeld. De betrokken organisaties wilden het programma na 2025 voortzetten, maar de evaluatie adviseert geen eenvoudige verlenging. De onderzoekers pleiten voor een beperktere landelijke agenda, heldere verantwoordelijkheden, centrale coördinatie en monitoring als concreet uitvoeringsproject. Daarvoor zijn volgens hen structurele middelen en een duidelijke opdracht nodig.

Minister Rianne Letschert moet uiterlijk eind 2026 beslissen over de toekomst van het landelijke beleid. Intussen heeft NWO met Mozaïek 3.0 al een afzonderlijke subsidieregeling geopend: in de eerste ronde is 7,4 miljoen euro beschikbaar voor onderzoekers met een niet-Europese migratie- of recente asielachtergrond.