Eerste test voor premier Jetten en zijn kabinet: debat met focus op AOW en koopkracht

In dit artikel:

Het Kamerdebat over het net gesloten coalitieakkoord begint om 10:30 uur en is live te volgen via de RTL Nieuws‑app en RTL Z. Maandag werden D66-leider Rob Jetten en zijn nieuwe kabinet door koning Willem‑Alexander beëdigd; Jetten (38) is daarmee de jongste premier in de Nederlandse geschiedenis. Met de installatie kwam er ook een formeel einde aan het kortlopende kabinet‑Schoof, dat anderhalf jaar aan de macht was en twee keer onderuitging door vertrek van eerst de PVV en later NSC.

Bij de verkiezingen van 29 oktober werd D66 nipt de grootste partij, nog net voor Geert Wilders’ PVV. De formatieronde was lastig omdat veel partijen onderlinge samenwerking uitsloten. D66 en het CDA namen het voortouw; hun leiders Jetten en Bontenbal stelden samen uitgangspunten op. Later sloot ook de VVD onder leiding van Dilan Yeşilgöz aan en koos men voor een minderheidskabinet.

Het akkoord bevat flinke beleidskeuzen: miljarden extra voor defensie om aan de hogere NAVO‑norm te voldoen, betaald via een nieuwe 'vrijheidsbijdrage' voor burgers en bedrijven. In de sociale zekerheid worden bezuinigingen doorgevoerd: de WW‑uitkering wordt beperkt tot één jaar en de AOW‑leeftijd volgt de levensverwachting. Het eigen risico in de zorg stijgt van €385 naar €460 per jaar. Verder komt er een tijdelijke stop in de asielketen die nareizigers van mensen zonder vluchtelingenstatus buiten houdt; voor stikstofproblematiek wordt €20 miljard uitgetrokken en Lelystad Airport gaat open voor vakantievluchten.

Omdat het kabinet slechts 66 zetels in de Tweede Kamer heeft (76 zijn nodig voor een meerderheid) en in de Eerste Kamer op 22 zetels kan rekenen (waar 38 vereist zijn), moet het voor veel maatregelen steun zoeken in de oppositie. Politieke verslaggever Fons Lambie wijst erop dat Kamerleden de plannen scherp zullen toetsen, met name maatregelen die koopkracht van lage en middeninkomens raken en de versnelde verhoging van de AOW‑leeftijd. De afgelopen formatie liet al zien dat een Kamermeerderheid tegen de AOW‑verhoging is; mogelijk volgt een compromis zoals eerst onderzoek naar gevolgen voor zware beroepen.

Tijdens het debat bleek al veel weerstand tegen onderdelen van het akkoord, maar veel partijen willen de nieuwe coalitie toch een kans geven. Hoe vaak en onder welke voorwaarden de oppositie gaat meekijken of bijsturen, wordt de komende dagen duidelijk.