Eerste Kamer stemt in met EU-migratiepact: dit moet u weten

In dit artikel:

De Eerste Kamer heeft het Europese asiel- en migratiepact goedgekeurd, waardoor Nederland de nieuwe EU-regels kan invoeren. De wet kreeg 43 van de 74 stemmen (één senator was afwezig). De regels, die op 12 juni ingaan en voortkomen uit een 2023 gesloten EU-pact, streven naar snellere screening, kortere beslistermijnen en vlottere terugkeer van mensen zonder verblijfsrecht; procedures kunnen zelfs volledig in een veilig land buiten de EU plaatsvinden.

In de Nederlandse uitvoering zijn zes van de negen maatregelen opgenomen die eerder als nationale wet door de Eerste Kamer waren weggestemd. Dat biedt op termijn mogelijk verlichting en meer uniformiteit binnen Europa, maar leidt op korte termijn tot zorgen over extra druk op de asielketen. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) mag nieuwe aanvragen straks niet langer dan zes maanden behandelen en geeft prioriteit aan dossiers die onder het EU-pact vallen. Daardoor kunnen ongeveer 50.000 lopende aanvragen verder achter raken en neemt de kans op langere wachttijden toe.

De Algemene Rekenkamer waarschuwt dat deze keuze de keten juist kan doen vastlopen; voorzitter Pieter Duisenberg wijst erop dat oudere dossiers daardoor jaren op afhandeling kunnen blijven wachten. Een cruciale onzekerheid is het terugkeerinstrumentarium: de EU-terugkeerwet is nog niet rond, waardoor uitvoering van terugkeer—en daarmee het succes van het pact—onzeker blijft. Correspondenten en experts noemen terugkeer de zwakke schakel; er wordt discussie gevoerd over terugkeerhubs buiten Europa voor mensen die niet naar hun land van herkomst kunnen worden teruggestuurd.

Critici zoals Gerald Knaus en migratieonderzoeker Steije Hofhuis waarschuwen dat veel lidstaten niet in staat zijn afgewezen asielzoekers daadwerkelijk terug te sturen, wat de prikkel om naar Europa te komen kan bestendigen.