Eerste Kamer draait met steun van FVD de IND-dwangsomkraan dicht: nu moet Van den Brink eindelijk de instroom stoppen

In dit artikel:

De Eerste Kamer heeft op dinsdag 13 oktober de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring en een bijbehorende novelle aangenomen. Met die novelle worden rechterlijke dwangsommen in vreemdelingenzaken afgeschaft. Die dwangsommen konden worden opgelegd wanneer de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) niet binnen de wettelijke termijn over een asielaanvraag besliste.

Volgens cijfers die CDA-minister Bart van den Brink eerder aan de Tweede Kamer verstrekte, betaalde de IND in 2025 ongeveer 79 miljoen euro aan zulke dwangsommen. Van januari tot en met juli 2026 liep het bedrag volgens de genoemde cijfers al op tot circa 99 miljoen euro. De regeling was bedoeld om de overheid tot tijdige besluitvorming te dwingen, maar leidde volgens de toelichting bij het amendement niet tot extra IND-personeel. Wel zouden de vele procedures de werkdruk verder hebben verhoogd.

De novelle werd aangenomen met steun van onder meer D66, ChristenUnie, FVD, PVV, JA21, BBB, VVD, CDA, SGP en 50PLUS. PRO, Volt, SP, Partij voor de Dieren, OPNL en Fractie-Visseren-Hamakers stemden tegen het specifieke voorstel om de dwangsommen te schrappen. Voorstanders wijzen op de hoge kosten voor de schatkist; tegenstanders vrezen dat de overheid zonder financiële prikkel minder wordt aangespoord om wettelijke termijnen na te leven. De bestuursrechter kan volgens de wet nog steeds een harde beslistermijn opleggen.

De regeling geldt niet volledig met terugwerkende kracht. Procedures over dwangsommen die vóór de inwerkingtreding zijn gestart, kunnen nog doorlopen. De auteur stelt daarnaast dat het schrappen van de dwangsommen de achterliggende oorzaak van de IND-achterstanden niet wegneemt: de grote instroom van asielaanvragen. Het kabinet wordt daarom opgeroepen de wet snel in werking te laten treden, achterstanden weg te werken en het asielbeleid verder aan te scherpen.