Eerste film met een robot teruggevonden na ruim een eeuw

In dit artikel:

Het Amerikaanse Library of Congress heeft een verloren film van de Franse pionier George Méliès teruggevonden en gerestaureerd: Gugusse et l'Automate, een circa 1897 gemaakte, 45 seconden durende stomme film waarin een clown (Gugusse) een mechanische pierrot opwindt. Wat begint als een korte show ontspoort als de automaat zich tegen zijn baas lijkt te keren; het spel escaleert in slapstick wanneer de mens met een stok en later een grote hamer reageert.

Omdat de term “robot” pas in 1920 door Karel Čapek werd geïntroduceerd, stond Méliès’ automaat destijds nog niet zo genoemd, maar historisch gezien geldt deze film als de vroegste centrale verschijning van een mechanisch mens op het bioscoopscherm — en daarmee mogelijk als een van de allereerste sciencefictionfilms.

Veel van Méliès’ oeuvre raakte verloren door hergebruik van filmmateriaal tijdens de Eerste Wereldoorlog, de vernietiging van zijn theater en het bederf van kwetsbare celluloid. Voor Gugusse waren tot voor kort geen exemplaren bekend. In september vorig jaar meldde een man uit Michigan zich met een bundel deels vergaan filmmateriaal dat zijn overgrootvader gebruikte bij rondreizende vertoningen; restauratoren herkenden Méliès’ kenmerkende zwarte ster op de rollen.

Naast Gugusse zaten ook een vroege Thomas Edison-film (The Burning Stable) en een reeds bekend werk van Méliès in de vondst. De beschadigde strips zijn de afgelopen maanden digitaal gerestaureerd en in hoge kwaliteit online beschikbaar gemaakt, waardoor de voorloper van latere filmrobots zoals Fritz Langs Maschinenmensch, Star Wars’ C‑3PO en de Terminator na meer dan een eeuw weer publiekelijk te zien is.