Eerste details coalitieakkoord D66, VVD en CDA lekken uit: dit is wat u moet weten
In dit artikel:
D66, VVD en CDA hebben de eerste hoofdlijnen van hun coalitieakkoord, getiteld "Aan de slag", vastgesteld; de fracties gingen woensdagavond akkoord met die contouren. Centraal staat een strak financieel beleid: het begrotingstekort moet onder de 2 procent van het bbp blijven, een striktere limiet dan de Europese 3 procent. Deze keuze weerspiegelt de wens van de VVD om begrotingsdiscipline te handhaven en sluit aan bij adviezen van topambtenaren, het CPB en de DNB; in 2025 lag het tekort op 1,8 procent.
De formatie kende spanningen over ruimte voor extra staatsschuld: D66 en CDA wilden meer mogelijkheden om te lenen voor investeringen — onder meer om defensie-uitgaven op te voeren richting de NAVO-norm — terwijl de VVD vasthield aan terughoudendheid. Volgens de gelekte hoofdlijnen lijkt de VVD-lijn te hebben voorgestaan. Ook is afgesproken dat Nederland zich niet zal aansluiten bij voorstellen voor gezamenlijke Europese leningen (eurobonds), een standpunt dat eerder ook tijdens de coronacrisis en bij steunoperaties voor Oekraïne speelde.
Een concrete meevaller uit het akkoord betreft de publieke omroep: een geplande extra bezuiniging van 50 miljoen euro gaat niet door, waardoor de eerder opgelegde besparing van 100 miljoen deels minder zwaar zal doorwerken. Over eventuele verdere hervormingen of structurele veranderingen binnen de NPO is nog niets besloten.
Veel details blijven echter open: het is onduidelijk waar eventuele extra bezuinigingen of lastenverzwaringen precies zullen vallen. Een gevoelig punt is de hypotheekrenteaftrek — D66 en CDA willen die beperken, de VVD verzette zich daar tijdens de campagne tegen — maar nog onduidelijk is wie en hoeveel heeft toegegeven. Ook over aanvullend asielbeleid en of het kabinet aanvullende afspraken maakt bovenop de wetten die nu in de Eerste Kamer liggen, is niets concreets naar buiten gekomen.
Kortom: het akkoord legt de nadruk op budgettaire striktheid en behoudt Nederlandse autonomie bij Europese schuldfinanciering, terwijl sociaal-economische dossiers zoals de hypotheekrente en asielbeleid de komende onderhandelingen blijven bepalen.