Eenkindpolitiek ontwrichtte het leven van tientallen miljoenen Chinezen

In dit artikel:

In het Chinese dorp Hengtou Dong in Shandong is Wang Chuanqiang na dertig jaar herenigd met zijn zoon Guan Guan. De jongen verdween in 1993 op driejarige leeftijd in Shanghai, terwijl zijn moeder thuis afwaste en hij vlak buiten speelde. Wang en zijn vrouw zochten sindsdien onafgebroken naar hem. Wang reisde naar eigen zeggen ongeveer 500.000 kilometer door China op zijn driewieler en sprak onderweg met veel andere ouders van vermiste kinderen. Begin dit jaar vond de politie Guan Guan in Shanghai. Een DNA-test bevestigde de familierelatie.

Guan Guan was opgegroeid bij een adoptiegezin en wist niet dat zijn biologische ouders naar hem zochten. De feestelijke ontvangst in Shandong was tegelijk een bijeenkomst voor andere ouders die hun kinderen kwijt zijn. Zij droegen T-shirts en posters met foto’s en gegevens van hun vermiste kinderen en maakten oproepvideo’s voor sociale media. De organisatie Baobei Huijia, opgericht in 2007, ondersteunt deze zoektochten met zo’n 400.000 vrijwilligers en heeft volgens het artikel geholpen bij ongeveer 18.000 herenigingen. Ook de Chinese variant van TikTok, Douyin, verspreidt zulke oproepen op grote schaal.

Veel vermissingen vonden plaats tijdens de eenkindpolitiek, die China vanaf 1980 streng toepaste. Ouders die buiten de regels om zwanger werden of al het toegestane aantal kinderen hadden, kregen te maken met gedwongen abortussen, sterilisaties, anticonceptie en hoge boetes. Volgens officiële cijfers werden tussen 1980 en 2015 364 miljoen abortussen uitgevoerd, 365 miljoen spiraaltjes geplaatst en 112 miljoen vrouwen gesteriliseerd. Sommige gezinnen legden kinderen te vondeling of raakten ze kwijt doordat handhavers hen met geweld meenamen.

De regelgeving droeg ook bij aan kinderhandel. Vooral jongens werden ontvoerd en verkocht, omdat veel gezinnen vanwege traditionele opvattingen een zoon wilden die de familielijn kon voortzetten. Zhu Yangqin zoekt bijvoorbeeld nog altijd haar dochter Huang Xue, die in 1996 als tweejarige in een winkelcentrum verdween. Volgens Zhu werden daar rond die tijd tientallen kinderen op vergelijkbare wijze ontvoerd. Andere ouders op de bijeenkomst proberen hun volwassen kinderen ervan te overtuigen dat zij niet vrijwillig zijn afgestaan.

Ook internationale adopties raakten met deze problematiek verweven. Nadat China in 1992 adopties naar het buitenland toestond, werden volgens het artikel meisjes door sommige weeshuizen opgekocht om aan de buitenlandse vraag te voldoen. Tao Ping, die in de jaren negentig betrokken was bij het beoordelen van weeshuizen en adoptiedossiers, zegt dat hij destijds niet wist dat sommige kinderen waren gestolen of bij hun ouders weggehaald. Nu helpt hij buitenlandse geadopteerden hun biologische familie te vinden.

De Chinese autoriteiten richtten in 2009 een DNA-databank op om vermiste kinderen en hun ouders te koppelen. Die bevat volgens staatsmedia profielen van minstens 1,2 miljoen mensen en zou hebben bijgedragen aan ongeveer 12.000 herenigingen. Toch blijft de omvang van het probleem groot.

Naast het menselijke leed veroorzaakte de eenkindpolitiek volgens critici een langdurige demografische crisis. Demograaf Yi Fuxian stelt dat het geboortecijfer al vóór 1980 sterk daalde door een eerdere campagne die kleinere gezinnen stimuleerde. Volgens hem had China de beperkingen veel eerder moeten afschaffen, maar werden lage geboortecijfers onderschat of aangepast. Zijn boek, waarin hij de toekomstige bevolkingskrimp voorspelde, werd in China verboden.

De eenkindpolitiek werd in 2016 afgeschaft en vervangen door regels die eerst twee en later drie kinderen toestonden. Financiële prikkels om gezinnen tot meer kinderen te bewegen hebben weinig effect gehad. De Chinese bevolking krimpt volgens officiële cijfers sinds 2022; in 2025 nam zij opnieuw af, met 3,39 miljoen inwoners tot 1,405 miljard. Terwijl de overheid nu juist meer geboorten wil, blijven de gevolgen van decennia van gedwongen gezinsplanning zichtbaar in de families die nog steeds zoeken naar verloren kinderen.