Een zittende man en een waterkanon: deze protestfoto's uit Iran zijn bewerkt met AI
In dit artikel:
Duizenden Iraniërs begonnen op 28 december te demonstreren in Teheran; snel volgden ook protesten in andere grote steden. De autoriteiten wendden internetbeperkingen aan om de protesten te beperken, maar via sociale media circuleerden toch veel foto’s en video’s — waarvan een deel met kunstmatige intelligentie (AI) is bewerkt om de beelden ‘krachtiger’ te maken.
Twee concrete gevallen illustreren de manipulaties. In Teheran verscheen een beeld van iemand die midden op Jomhouri‑laan tegenover ordetroepen lijkt te zitten, vergelijkbaar met iconische protestfoto’s uit het verleden. De scène zelf is echt en terug te vinden in videomateriaal (verspreid onder meer door Iran International en door een BBC‑journalist). De circulerende foto’s zijn echter AI‑bewerkt: details uit de video werden overgenomen, maar er werden incorrecties toegevoegd — bijvoorbeeld een zebrapad dat niet bestaat (waarin een weerspiegeling van een pianoklavier onterecht werd omgevormd) en een agent met dubbele hoofden. Die fouten wijzen erop dat de foto’s kunstmatig zijn aangepast, hoewel de onderliggende gebeurtenis echt heeft plaatsgevonden.
Een tweede voorbeeld speelde zich af in Hamadan. Een breed gedeelde afbeelding lijkt een agent van dichtbij met een waterkanon op twee betogers te richten. De originele video toont dat de agent in werkelijkheid een luidspreker draagt en dat het waterkanon verderop stond; de screenshot is dus gemanipuleerd om de confrontatie dramatischer te tonen. Visuele onregelmatigheden (zoals ontbrekende voeten en vreemde kleurvlekken op een uniform) en een Google‑waarschuwing bevestigen dat er AI‑bewerking is toegepast.
Conclusie van de factcheck: de gebeurtenissen achter de beelden zijn grotendeels echt en verifieerbaar via video en locatiecontrole, maar enkele circulerende foto’s geven een onjuiste, versterkte weergave van wat er daadwerkelijk gebeurde. De manipulaties dienen vaak om beelden makkelijker viraal te laten gaan en kunnen het publiek een vertekend beeld geven. Aanbeveling: blijf kritisch bij virale foto’s — zoek naar originele video’s, controleer locaties via tools zoals Google Street View en let op visuele inconsistenties of AI‑waarschuwingen voordat je beelden als bewijs aanneemt.