Een voorproefje op Koningsdag in Dokkum met lekkers uit de regio
In dit artikel:
Maandag brengen koning en koningin tijdens Koningsdag een bezoek aan Dokkum waar op De Zijl lokale producenten hun streekproducten laten proeven — van tompoucen en pepermunt tot garnalen en kaas. Een aantal producenten uit Noordoost‑Friesland presenteert zich er zichtbaar trots; hun verhalen geven een beeld van hoe visserij en landbouw in de regio zich de afgelopen decennia hebben aangepast aan economische en ecologische uitdagingen.
Vooraan staat garnalenvisser Johan Seepma, die op de markt garnalen aanbiedt en vertelt dat de vangsten aan de noordkust en in de Duitse Bocht momenteel goed zijn. Seepma is zelf van garnalenvissen overgestapt op krabben en vaart nu met kotter ZK44; krabben blijken internationaal goed verkoopbaar en leveren af en toe ook Noordzeekreeft op. De garnalensector hier werkt met duurzame methoden (MSC‑certificering) en benadrukt de biodiversiteit onder water en het belang van verantwoord lozen van bijvangst.
De regio draagt bovendien een zwaar vissersverleden: bij Peazens‑Moddergat herinnert een eenvoudig monument aan de ramp van 6 maart 1883, toen 121 vissers omkwamen. Dat verleden contrasteert met de huidige, kleinschaliger en vaak meer gereguleerde visserijactiviteiten die zich verplaatsten van de kades naar nieuwe marktkanalen en verkoopmomenten zoals Koningsdag.
Op het land laten boeren zien hoe diversificatie en duurzaamheid hand in hand gaan. Bianca van der Bos van ’t Witmonnikshuys bij Holwert teelde vorig jaar vijf hectare naakte haver — een havervariant waarvan het vliesje makkelijk losschiet, wat verwerking vergemakkelijkt en een voedzaam, lokaal alternatief voor rijst kan zijn. De teelt past in een regeneratieve landbouwvisie: haver dient als rust‑ of wisselteelt, verbetert de bodem en stimuleert bodemleven. Van der Bos benadrukt dat zulke transities investering en risico voor de boer betekenen; consumentensteun (via directe voorverkoop of crowdfunding) en beleid dat meebeweegt zijn essentieel om dit soort teelten rendabel te maken. Ze maakte ook een kookboek om consumenten te inspireren.
Die lokale schakels worden zichtbaar op de boerenmarkt en open dag van boerderij Fûgelsang bij Jannum op zondag 26 april (11–16 uur, Iedyk 12). De markt, georganiseerd door familie Kroodsma, combineert eigen vlees, ijs en kaas met andere streekproducten zoals paling, imkerproducten en graanproducten. Fûgelsang is biologisch en werkt bewust aan weidebeheer om weidevogels en biodiversiteit te ondersteunen.
Overigens is de schakeling naar andere rassen en producten deels ingegeven door regelgevingen: gezinnen als Kroodsma en de familie Roorda (achter de Jersey Molkerei bij Fogelsanghstate) stapten over op kleinere Jersey‑koeien om binnen uitstootgrenzen (fosfaatrechten) te blijven. Jerseys geven minder ammoniak/uitstoot per kop en leveren melk met een hoger vet‑ en eiwitgehalte, wat zich goed leent voor kaas, ijs en andere zuivelverwerking. Een deel van de melk wordt lokaal verwerkt; de rest gaat naar de fabriek. Zelfslachtende slager Menno Hoekstra in Anjum verwerkt regionale runderen en varkens en levert onder meer droge worsten en een speciaal voor Koningsdag gemaakte bierworst.
Kleine verwerkers en streekwinkels zoals It Aldemolkfabryk in Ie vullen het plaatje: daar worden kleinschalig koolzaadolie en huttentutolie van eigen land geperst en lokale aardappelrassen en boontjes verkocht. Samen vormen deze producenten een netwerk dat zich richt op korte ketens, biodiversiteit en lokale vermarkting.
Kortom: het Koningsdag‑bezoek treedt in een regio binnen waar visserij en akkerbouw zich vernieuwen door duurzame certificering, nieuwe teelten, rassenkeuze en lokale verwerking — gedreven door marktkansen én beperkingen zoals uitstootregels — en waar bewoners en producenten actief werken aan een toekomstbestendige plattelandseconomie.