Een verborgen wereld in ogenschijnlijk gezonde planten

In dit artikel:

Internationaal onderzoek onder leiding van het Nederlands Instituut voor Vectoren, Invasieve planten en Plantgezondheid (NIVIP), onderdeel van de NVWA, heeft 32 nieuwe plantenvirussen blootgelegd. Het gaat om rhabdovirussen, een virusgroep die planten wereldwijd kan infecteren. Aan het onderzoek deden wetenschappers uit elf landen mee; de resultaten verschenen op 9 juli 2026 in het vakblad *Archives of Virology*.

De vondsten laten zien dat planten vaak een veel rijkere, verborgen virussenwereld huisvesten dan eerder werd aangenomen. Opmerkelijk is dat meerdere nieuwe virussen zijn aangetroffen in ogenschijnlijk gezonde wilde planten, zoals gewone berenklauw en bijvoet, zonder duidelijke ziekteverschijnselen. Volgens onderzoekers betekent dit dat virussen niet altijd direct schadelijk zijn: sommige leven mogelijk jarenlang onopgemerkt samen met hun gastheer. Daarmee rijzen vragen over hun rol in ecosystemen en over de omstandigheden waarin ze wél ziekte veroorzaken.

Een van de meest bijzondere ontdekkingen kwam uit een herbariumstuk van goudregen uit 1967. In dat oude, gedroogde plantenmonster werd een nog niet eerder beschreven virus gevonden dat ook in een levende boom met vergelijkbare klachten bleek voor te komen. Dat wijst erop dat het virus al decennia in deze plantensoort aanwezig kan zijn geweest zonder formeel te zijn herkend.

Ook internationale uitwisseling van data speelde een grote rol. Onderzoekers in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk vonden onafhankelijk van elkaar hetzelfde nieuwe virus in peterselie, wat de verspreidingspatronen beter in beeld bracht. Nederlandse partners zoals Wageningen University & Research, Naktuinbouw en KCB droegen bij met analyses en monstermateriaal.

Dankzij moderne DNA- en RNA-technieken kunnen wetenschappers nu in één analyse enorme hoeveelheden genetisch materiaal doorzoeken. Daardoor worden niet alleen bekende ziekteverwekkers opgespoord, maar ook onbekende virussen die in planten verborgen zitten. Tegelijkertijd is nog veel onduidelijk over hun verspreiding, waardplanten en mogelijke schadelijkheid.