Een van de mooiste tuinen van Europa (volgens The Guardian) ligt gewoon in de Watergraafsmeer

In dit artikel:

In juni 2024 plaatste The Guardian de Bloementuin in het Darwinplantsoen op een lijst van ‘tien van de mooiste tuinen van Europa die je waarschijnlijk niet kent’. De lof kwam als een verrassing: de smalle buurt­tuin tussen de Maxwellstraat en de Gooiseweg is in Amsterdam weinig bekend en de ontwerper, landschapsarchitect Hans Warnau (1922–1995), is voor veel mensen vergeten.

Warnau, opgeleid in Boskoop, werkte vanaf 1951 als assistent-stedenbouwkundige bij de Amsterdamse dienst Stadsontwikkeling, onder leiding van Cornelis van Eesteren en Jakoba Mulder. Hij droeg bij aan het naoorlogse tuindorp Frankendael: Mulder ontwierp de stedenbouw, Ben Merkelbach de woningen, Mien Ruys de hofjes, Aldo van Eyck speeltoestellen en Warnau de openbare groenvoorzieningen — waaronder het Darwinplantsoen en het Robert Kochplantsoen. Zijn werk ademde de soberheid en heldere opbouw van De Stijl; Warnau streefde naar natuurlijke eenvoud en nauwgezette plaatsbepaling van planten en bomen, en verzette zich tegen kunstmatig aandoende groenoplossingen.

Het Darwinontwerp dateert van 1952 maar werd pas in 1963 aangelegd. Warnau verdeelde de tuin in vier zones, afgestemd op verschillende gebruikers: een algemene speelweide omlijst met kastanjes, vleugelnoten en snelgroeiende populieren; een rozentuin voor ouderen; een verhard plein met zandbak en een geplande speelvijver (die niet werd uitgevoerd) met zitmuren voor toezicht door ouders; en een verhoogde vasteplantentuin, waarvoor Hennie Hofman-Kuper het beplantingsplan leverde. Niet alle onderdelen kwamen tot uitvoering: de speelvijver en sommige toestellen bleven ongerealiseerd, maar veel oorspronkelijke structuren bleven herkenbaar.

In de decennia daarna verslechterde de situatie: bomen gingen dood, het rosarium verdween en in 1985 werd een ruiterstandbeeld van Floyd DeWitt gestolen. Tuinman Jan Steenmeyer verzorgde sinds 1992 de vasteplantentuin tot zijn pensionering in 2016. Uit bezuinigingsmotieven liet het stadsdeel het onderhoud varen, wat de buurt ertoe bracht zelf in actie te komen.

Omwonenden richtten de Vereniging Vrienden van Park Darwin op en claimden de tuin als cultureel erfgoed. Met advies van studenten van de Hogeschool Van Hall Larenstein werd gekozen voor behoud als historische tuin, maar met hedendaagse praktijken: een tuinhuis (ontworpen door Christina Fuchs) voor opvang bij slecht weer, een professionele beheerder, opleiding voor coördinatoren en een kern van circa vijftig vrijwilligers maakten de transitie van een seizoens- naar een vierseizoentuin mogelijk. In 2025 kreeg het bestuur formele erkenning als mede‑groenbeheerder. Het gestolen ruiterbeeld werd niet teruggevonden; een kopie staat elders in Amsterdam.

Het verhaal van Park Darwin illustreert hoe kleinstedelijke bewonersinitiatieven een vergeten ontwerp uit de wederopbouwtijd kunnen herstellen en profileren — tot zelfs internationale waardering. Voor contact en meer informatie: Vereniging Vrienden van Park Darwin (vriendenvanparkdarwin.nl).