Een stapel cashgeld en een ingetrokken verblijfsvergunning: zo werkt terugkeer naar Syrië

In dit artikel:

Sinds de val van het Assad-regime eind 2024 is het aantal Syriërs dat vrijwillig uit Nederland wil terugkeren sterk toegenomen. Hulporganisatie Solid Road ziet inmiddels elke week zo’n tien tot vijftien aanmeldingen, zegt directeur Yvonne von dem Bussche. Het gaat om uiteenlopende groepen: complete gezinnen, alleenstaande mannen en moeders met kinderen. Ongeveer een derde heeft al een verblijfsvergunning, de rest zit nog in een asielprocedure of heeft juist een afwijzing van de IND gekregen.

Wie vrijwillig vertrekt, tekent op Schiphol dat de verblijfsvergunning wordt ingetrokken of de asielaanvraag stopt. Daarna krijgen terugkeerders financiële steun van de Nederlandse overheid, maar die verschilt sterk per situatie. Syriërs met een vergunning of lopende procedure ontvangen sinds 1 juli 3200 euro per volwassene en 1900 euro per minderjarig kind. Wie al een terugkeerbesluit heeft, krijgt 200 euro reisgeld in Nederland en later 630 euro in Syrië, plus een herintegratiebedrag dat bedoeld is voor een nieuwe start, zoals het opknappen van een huis of het beginnen van een klein bedrijf.

Volgens Solid Road bepaalt geld echter niet de belangrijkste reden om terug te gaan. De meeste Syriërs vertrekken vooral om hun familie weer te zien en hun land opnieuw op te bouwen. De tijdelijke verhoging van het terugkeerbudget onder voormalig minister Faber en later interim-minister Van Weel zorgde volgens Von dem Bussche vooral voor onrust, niet voor meer aanmeldingen. Ook opvallend: sommige Syriërs willen zelfs hun Nederlandse paspoort inleveren, al waarschuwt Solid Road dat zij daarmee veel veiligheid en rechten opgeven.

De terugkeer kan relatief snel geregeld worden: met een Syrisch paspoort vaak binnen twee weken, anders iets langer via een reisdocument uit Brussel. De reis loopt via Schiphol en Amman, waarna mensen naar Damascus of Aleppo gaan. Solid Road benadrukt wel dat Syrië nog altijd per regio onveilig kan zijn, vooral voor minderheden, maar dat de meeste terugkeerders hun keuze al hebben gemaakt en zich laten leiden door familie en verbondenheid met hun geboorteland.