Een paddenstoel die van alle kanten wordt belaagd

In dit artikel:

Wie in deze herfst door bossen en parken wandelt, ziet op veel plaatsen Grofplaatrussula’s (Russula nigricans). Deze forse paddenstoelen verkleuren tijdens het ouder worden en na beschadiging van wit via roodachtig naar vrijwel zwart. Hun dikke, ver uit elkaar staande plaatjes verklaren de Nederlandse naam. De soort leeft samen met bomen, maar vormt tegelijk een voedselbron en leefomgeving voor andere schimmels.

Een bijzonder zeldzame belager is de Vertakte collybia (Dendrocollybia racemosa). Deze soort groeit op resten van russula’s en valt op door dunne, vertakte steeltjes die op miniatuurbomen lijken. Op de vertakkingen vormt hij ongeslachtelijke sporen; onder de grond zit vaak een donker sclerotium met reservevoedsel. Wie hem wil vinden, moet de bodem rond een Grofplaatrussula zorgvuldig bekijken.

De Poederzwamgast (Asterophora lycoperdoides) groeit rechtstreeks op verzwakte, vooral oudere Grofplaatrussula’s. De kleine paddenstoeltjes veranderen later in bruine poederhoedjes vol dikwandige sporen. De verwante Plaatjeszwamgast (Asterophora parasitica) vormt daarentegen kleine, bleke paddenstoelen met herkenbare plaatjes en blijft daardoor gemakkelijker onopgemerkt. Beide soorten leven ten koste van hun gastheer en versnellen diens afbraak. Deze opvallende relaties laten zien hoe soorten in het schimmelrijk elkaar opvolgen: het verval van de ene paddenstoel biedt andere soorten kansen om te leven en zich voort te planten.