Een NASA-ruimtevaartuig dringt op dit moment door de gloeiendhete atmosfeer van de zon
In dit artikel:
Op zaterdag 13 december passeerde NASA’s Parker Solar Probe opnieuw het perihelium: het dichtstbijzijnde punt in zijn baan langs de zon, op ongeveer 6,1 miljoen kilometer van het zonneoppervlak. Tijdens deze nadering evenaarde de sonde bovendien zijn topsnelheid van circa 690.000 km/uur — snel genoeg om in minder dan een minuut van New York naar Tokio te reizen — en verzamelt hij met vier wetenschappelijke instrumenten gegevens over zonnewind, zonnevlammen, coronale massa-ejecties en het lokale magnetische veld.
De missie, gelanceerd in 2018, heeft als doel de corona en de mechanismen achter ruimteweer beter te doorgronden. In 2021 bereikte Parker een belangrijke mijlpaal door gebieden te doorkruisen waar temperaturen in de miljoenen graden Fahrenheit kunnen oplopen; vorig jaar maakte de sonde een historische passage die haar het dichtst bij de zon gemaakte object tot nu toe maakte. De resultaten en beelden van die passage zijn recent gepubliceerd in Astrophysical Journal Letters.
Wetenschappers gebruiken Parkers metingen om onder meer de grens van de corona — het Alfvén-oppervlak, waar zonnemateriaal losraakt en zonnewind ontstaat — gedetailleerder in kaart te brengen. Die kaarten tonen dat deze grens groter en grilliger wordt bij toenemende zonneactiviteit. Ook ontdekten onderzoekers dat een deel van het magnetische materiaal dat bij een coronale massa-ejectie werd uitgestoten, niet ontsnapte maar terugviel naar de zon. Dit ‘recyclen’ van magnetische velden kan de structuur van de corona veranderen en mogelijk de richting van volgende uitbarstingen beïnvloeden.
Het beter begrijpen van deze processen is niet alleen van wetenschappelijke waarde; het heeft ook praktische implicaties voor technologieën op aarde en de veiligheid van ruimtevaartuigen en astronauten. Heftige zonnestormen kunnen elektriciteitsnetten, communicatiesystemen en GPS verstoren — een bekend voorbeeld is de twaalf uur durende stroomstoring in Quebec in maart 1989. Parker-gegevens helpen voorspellingen van ruimteweer te verbeteren en ondersteunen missieplanning, onder andere voor Artemis-operaties buiten het beschermende bereik van de aardatmosfeer.
NASA bereidt nu de volgende fasen van de missie voor, met geplande stappen na 2026 om de observaties voort te zetten en onze kennis van de zon en haar invloed op het zonnestelsel verder uit te diepen.