Een laffe tijd kweekt rabiate helden

In dit artikel:

De auteur betoogt dat hedendaagse samenlevingen worden gekenmerkt door lafheid, culturele angst en rancune. Dat uit zich volgens hem in intimidatie van voorstanders van asielopvang, online steun voor politiek geweld, bewondering voor oorlogsmisdaden en populistische politici die hun onmacht proberen te verbergen.

Tegen die achtergrond verklaart hij het succes van Christopher Nolans film *The Odyssey*. De hoofdpersoon Odysseus is een gewelddadige krijger, maar krijgt een modern en herkenbaar profiel: hij kampt met schuldgevoel en vermoedelijke posttraumatische stress. Zijn wraak op de vrijers van zijn vrouw wordt daardoor voorgesteld als begrijpelijker dan die van een klassieke held. De auteur plaatst hem in een lange traditie van helden: van de tragische Griekse protagonist en de eenzame cowboy tot de ironische, nihilistische en anti-systeemheld.

Daartegenover stelt hij *Citizen Vigilante*, een extreemrechtse cultfilm die Elon Musk volgens de auteur bewondert. In die film executeert een witte wreker een migrantengezin. De auteur ziet daarin een gevaarlijke fantasie van etnische zuivering en deportatie, die ook doorklinkt in het woord ‘remigratie’ en in de angst voor migratie, zoals rond Ceuta.

Hoewel de getraumatiseerde Odysseus volgens de auteur veel verkieslijker is dan deze racistische wraakfantasie, volstaat bewondering voor een weemoedige filmheld niet om hedendaags extremisme te weerstaan. De moderne burger is immers geen eenzame krijger die uiteindelijk orde op zaken stelt, maar lijkt eerder op de zelfzuchtige vrijers uit de film: mensen die zich verdringen om macht en voordelen. De open vraag is wie daarvoor uiteindelijk de rekening zal betalen.