Een laatje met 50 sporters: hoe de necrologie in de krant tot stand komt

In dit artikel:

Een necrologie is meer dan een levensloop: een goed in memoriam draait volgens Jaap Bloembergen (NRC), Hans Goossen (De Limburger) en Evert de Vos (De Groene Amsterdammer) om een sterke anekdote en een duidelijke invalshoek. Feitelijke opsommingen van functies, prijzen en prestaties zijn volgens hen weinig zinvol, omdat die informatie al elders te vinden is. Een treffend detail kan daarentegen iemands karakter zichtbaar maken. Bloembergen noemt als voorbeeld Franz Beckenbauer, wiens vrije levensstijl in het behoudende Beieren veelzeggender werd door een geestige uitspraak over zijn drie huwelijken en buitenechtelijke kind.

De drie redacteuren bepalen ieder op hun eigen manier wie een portret krijgt. Bij De Groene Amsterdammer wordt de keuze zo lang mogelijk uitgesteld. Redactiechef De Vos beslist uiterlijk vrijdag samen met hoofdredacteur Xandra Schutte wie op de laatste pagina komt; maandagmiddag moet vervolgens een necrologie van 800 tot 850 woorden klaar zijn. De krant kiest graag voor eigenzinnige kunstenaars, progressieve figuren en onbekende wetenschappers die bij het profiel van het blad passen. Een necrologie moet geen volledige biografie zijn, maar met twee of drie kenmerkende eigenschappen een heel leven typeren. De Vos ziet het stuk vooral als een eerbetoon, niet als een verzameling details over ziekte of nabestaanden.

Bij De Limburger ontstaat bij het overlijden van een bekende Limburger geregeld discussie over de vraag of er vooraf necrologieën moeten worden geschreven. Dat kan tijd besparen, maar teksten moeten soms jarenlang worden bijgewerkt en het vooruitwerken kan ongemakkelijk worden. Goossen noemt het voorbeeld van een medium dat mensen om reacties vroeg alsof een nog levende bekende al was overleden.

De schrijvers vinden dat respect voor de dode niet mag betekenen dat journalistieke kritiek verdwijnt. Bloembergen beschreef bij Johan Cruijff naast diens uitzonderlijke voetbaltalent ook ruzies, intriges en zijn lastige karakter. De Vos benoemde in een necrologie van politicoloog Hans Daalder diens harde oordeel over een verzetsman en plaatste daar een pijnlijke episode uit Daalders familiegeschiedenis tegenover. Achteraf vond hij die passage hard, maar de confrontatie was volgens hem journalistiek relevant. Goossen waarschuwt tegelijk dat een necrologie geen afrekening mag worden: iemand is meer dan een corruptiezaak of een pijnlijke episode.

Contact met nabestaanden vereist daarom voorzichtigheid, zeker na een plotseling of traumatisch overlijden. Bij minder bekende mensen met een bijzonder levensverhaal kan een artikel ook weken of maanden later verschijnen. Dan is het volgens Goossen gemakkelijker om naasten te benaderen en ontstaat vaak een vollediger en menselijker beeld.