Een kerkleider die strings verbiedt en bepaalt met wie je trouwt: zó gaat het er aan toe bij De Deur
In dit artikel:
De evangeliegemeente De Deur, met 62 vestigingen in Nederland en een oprichting eind jaren 70, profileert zich als een warme gemeenschap waar kwetsbare mensen steun vinden. Toch vertellen diverse (ex-)leden en hun familie een ander verhaal van dwingende controle, manipulatie en (seksueel) misbruik binnen de organisatie. Vertrekken uit De Deur wordt volgens oud-leden ontmoedigd en gepaard met angst voor negatieve gevolgen, wat zorgt voor isolement van familie en vrienden buiten de kerk.
De Deur, afgeleid van The Potter’s House uit Amerika, werkt via jeugdige aanwas, strikte discipline en het stichten van ‘babykerken’ in nieuwe steden. Leden doneren minimaal 10 procent van hun inkomen en dragen extra bij via collectes. De kerk beschikt over ANBI-status en ontving in 2023 ruim 2,4 miljoen euro aan giften. De centrale positie binnen de gemeenschap wordt ingenomen door de pastor, wiens leiderschap absoluut is en waarbij ook zijn vrouw een belangrijke rol speelt, onder meer in het bewaken van strenge gedragscodes, zoals kledingvoorschriften.
Ex-leden rapporteren dat de pastor volledige controle uitoefent over privéleven, relatiekeuzes en geestelijke begeleiding, waarbij hulp van psychologen wordt afgewezen. Verschillende voorgangers, waaronder oprichter Rudy van Diermen en zijn opvolger Evert Valk, werden beschuldigd van seksueel misbruik en financiële malversaties. Valk werd in 2022 vrijgesproken wegens gebrek aan aantoonbare machtsmisbruik, maar moest ondanks dat vertrekken. Nomdo Schuitema staat sinds enkele jaren aan het hoofd van De Deur en minimaliseert de kritiek, wijst harde verhalen af als eenzijdig en benadrukt dat niet iedereen tevreden is bij zo’n grote gemeenschap.
Sekte-expert Arjan van Dijk pleit voor serieuze aandacht voor de signalen van gesloten gemeenschapsgedrag, autoritair leiderschap, vereiste totale toewijding en afscherming van familie. Oud-leden spreken over het verlies van persoonlijke vrijheid, contact met hun kinderen en sociaal isolement. Zo worden jonge mensen volgens hen militair gedisciplineerd tijdens zomerkampen en intensief ingezet voor evangelisatie.
Verhalen van ex-leden zoals Joel Crosby, die binnen De Deur opgroeide en nu een stichting opricht om oud-leden te ondersteunen, schetsen een patroon van angst, controle en langdurige psychische impact. Ook spreken zij over een ‘angst-evangelie’ dat gebaseerd is op het vermijden van zondig gedrag door voortdurende Bijbelstudie en activiteiten, zonder ruimte voor eigen denkwijze.
Ondanks deze controverse bouwt De Deur aan een nieuw conferentiecentrum in Zwolle met plek voor ruim 1200 mensen, om zo het groeiende aantal kerkgangers te huisvesten. De huidige leider spreekt weinig over de aantijgingen en benadrukt dat de regels gebaseerd zijn op Bijbelse principes, waarbij hij kritiek ziet als stemmingmakerij van ex-leden en buitenstaanders die de gemeenschap niet kennen. De Deur blijft daarmee een omstreden organisatie waar oprechte geloofservaring en intensieve controle dicht bij elkaar liggen.